Toppfarar.is - Búnaður

Ú T B Ú N A Ð A R L I S T I
T o p p f a r a
a l l t á r i ð u m k r i n g :

Á Hádegishyrnu og Mórauðahnúk í nýársgöngu 2. janúar 2010

Hlý nærföt sem ekki eru rakadræg; dry-fit eða ull frekar.

Ekki klæðast bómull og á það við um öll föt á göngu, þar sem þau rennblotna í sveittri áreynslu og setja strax að manni kuldahroll í pásum.

Ullarfatnaður bregst ekki í dagsferðum. Hefur þann ókost að þorna seint en á þetta reynir eingöngu í margra daga göngum á meðan það skiptir ekki máli í dagsgöngum þar sem ullin er áfram hlý þó hún sé orðin rök.

Göngubuxur úr viðurkenndum efnum, en ekki bómull eða nælon.

Stuttbuxur innan undir eða áfast göngubuxum henta vel að sumri til.

Stuttermabolur innst á eftir nærfötum, ekki bómull eða nælon - að sumri til.

Síðermabolur/peysa; ekki úr bómull eða næloni. T.d. ull eða flís - 1 - 2 stk.

Vind- og vatnsheld hlífðarföt; bæði buxur og jakki/stakkur; óháð veðurútliti, hafa með sér í bakpokanum til öryggis!

Hanskar eða vettlingar - nauðsynlegt ALLTAF! Belgvettlingar að vetri til eru lífsnauðsynlegir til viðbótar öðrum vettlingum svo hægt sé að vera í báðum þegar er komið frost eða vindur blæs. Eingöngu fingravettlingar, sama hvað þeir eru hlýir eða góðir, þó þeir séu úr leðri eða skíðahanskar eru alls ekki nóg að vetri til.

Höfuðfat: Húfa eða gott ennisband úr ull, flís eða hlýju efni. Mjög mikilvægt! Alltaf taka með óháð veðri allt árið. Vanda meira til höfuðfats að vetri til, það sé hlýtt og stöðugt og hafa helst 2 - 3 stk; ennisband/buff og svo húfu, helzt lambúshettu og passa að hafa góða hettu á stakknum sem skiptir sköpum í hvassri og kaldri úrkomu, sérstaklega að vetri til eða uppi á hálendi á löngum göngum að sumri.

Hlýja sokka (1 - 2 stk). Munar miklu að vera í ullarsokkum að vetri til. Menn þurfa að velja eftir skóstærð og vana; eitt par af þykkum göngusokkum eða tvö pör af þunnum göngusokkum eða eitt par þunnt og annað þykkt; þynnri sokkar innst.

Gönguskór með mynstursóla eða grófum sóla sem þola grjót, bleytu, snjó og brodda á jökli. Athugið að slitnir skór geta verið mjög sleipir, sérstaklega að vetri til.

Tveir göngustafir ef menn eru vanir þeim en þeir koma sér mjög vel í bratta, hálku, vaði og klöngri til stuðnings og veita ákveðna hvíld í mjög löngum göngum. Að sama skapi er mikilvægt að sleppa stöfum reglulega til að þjálfa jafnvægisskynið á göngu og sumir halda því jafnvel fram að hollast sé að vera ekki með stafi vegna þessa. Þeir koma sér hins vegar oft vel svo best er að hvíla þá ef hægt er en vera með þá þegar þeirra er nauðsyn.

Legghlífar til að verjast möl, steinum, snjó, bleytu ofan í skó fyrir utan að halda hlýju að fótum á löngum göngum og í pásum. Nauðsynlegt að vetri til!

Hálkugormar (gormar sem hlauparar nota yfir veturinn í bænum). Gormarnir hafa reynst mjög vel í fjallgönguklúbbnum að vetri til í hálku. Það munar miklu að hafa þá í vetrargöngunum þegar færi er hált og ekki er ástæða til að notast við "alvöru brodda" eða jöklabrodda. Þeir sem stunda fjallgöngurnar reglulega allt árið gætu engu að síður viljað fara að koma sér upp jöklabroddum þar sem gott er að hafa þá með ásamt ísexi í bratta og hálku þegar gormarnir hætta að duga.

Gott er að hafa aukapeysu í farangri fyrir pásur þar sem það er kalt á toppnum en heitt þegar maður er á hreyfingu.

Öruggara er að fyrirbyggja hælsæri ef menn eru gjarnir að fá slíkt, með því að bera vaselín á fætur/ og/eða setja plástra á viðkvæma staði til öryggis (plástra sig fyrst á þurra, fitulausa húð og bera svo vaselín á restina af fætinum, milli allra táa og upp á ökklann - getur skipt sköpum). Hafa einnig alltaf með sér secondskin eða plástur til vara í farangri, svo ef á göngunni er fundið fyrir særindum, þá stoppa strax og plástra, þó stoppa þurfi allan hópinn.

Bakpoki +/-10 - 20L með góðum festingum. Gott að venja sig frá upphafi við að ganga með bakpoka og þekkja alla vasa, stillingar, festingar og möguleika. Kemur sér vel þegar farið er í erfiðari göngur að kunna að umgangast bakpokann sinn við allar aðstæður (þar sem þú ert t. d. staddur í erfiðu veðri).

Vatn og jafnvel sætan drykk eða orkudrykk og heitt á hitabrúsa að vetri til.

Kjarngott nesti: T.d. smurbrauð, flatkökur, gott álegg, egg, harðfisk, kjötbita, pastasalat, ávexti, grænmeti. Hafa nasl í vasanum á lengri göngum þar sem gott getur verið að þurfa ekki að taka af sér bakpokann til að nærast (kex, hnetur, rúsínur,súkkulaðistykki, grænmeti). Þó maður hafi oft ekki mikla lyst á göngunni sjálfri er mikilvægt að nærast reglulega allan tímann og halda blóðsykrinum eðlilegum við langvarandi áreynslu.

Mælum með að taka með banana (orku- og næringarríkur) og borða hann við fjallsrætur í upphafi tindferðar (eftir t. d. 1 - 2 klst. akstur frá Rvík).

Takið með nægan vökva að drekka, ca +/- 2- 3 L á mann - er einstaklingsbundið, en miða við að þetta eru nokkrar klukkustundir við áreynslu/hreyfingu. Lágmark 1/1 L á þriðjudagsgöngu og upp í lágmark 2 L í tindferð. Ef hægt er að fylla á vatnsflöskur á göngunni þá taka minna vatn með, en annars vera viðbúinn því að vetri til að það sé allt frosið.

Salernispappír - þurrkur.

Sólgleraugu að sumri og allt árið á jökli og í snjó að vetri til.

Skíðagleraugu að vetri til og á jökli gegn hvössum vindi eða skafrenningi í andlit. Getur orðið lífsnauðsynlegur búnaður að vetri til.

Sólarvörn að sumri og á jökli allt árið.

Derhúfu til að hlífa andliti fyrir sól eða buff til að hlífa höfði að sumri til?

Myndavél?

GSM síma?

Sjónauki - hæðarmælir - kort - áttaviti - GPS... hitamælir...?

Hvað annað persónulegt hverjum og einum...t. d. lyf nauðsynleg ef svo ber undir.

Gott getur verið að hafa föt til skiptanna í bílnum til að fara úr blautu yfir í þurrt, þar sem slegið getur að manni við akstur í bæinn sé maður blautur og lúinn og langur akstur framundan.

Heimleiðin getur verið löng: Þá er gott að hafa drykk í bílnum þar sem þorstinn sækir þá oft á og auðveldar um vik að komast á salerni í kjölfarið (þó menn eigi ekki að halda í við sig með vökva á göngu!). Einnig er gott að hafa viðbótarnasl sem er t. d. ekki það sama og borðað var á göngunni, því oft sækir hungrið líka á eftir átökin.

Nauðsynlegt er að nærast vel eftir langa göngu og eðlilegt að vera svangur sólarhringinn eftir krefjandi tindferðirnar.

Farið samviskusamlega eftir listanum og metið hvern lið fyrir sig út frá ykkur persónulega.
Varðandi ráð gegn bómull eða nælon skal tekið fram að maður kemst strax að því að slíkar flíkur halda hvorki vatni né vindi og geta skemmt ánægjuna af útiverunni að óþörfu og geta í versta falli stefnt viðkomandi í voða ef aðstæður verða slæmar í erfiðari göngum.
Algert skilyrði er að taka með sér í allar göngur drykk og eitthvað sætt eða orkuríkt að narta í, góða skó, höfuðfat, vettlinga og vatns- og vindheld hlífðarföt, þar sem veður eru válynd á Íslandi, líka á sumrin og veður og færð breytist ört við hvern metra ofar sjávarmáli.
Hafa skal í huga að aðstæður geta breyst hratt í óbyggðum, þó ekki sé langt farið frá byggð, ekki eingöngu vegna veðurs heldur og vegna óhappa og þess vegna er einnig mikilvægt að vera vel búinn ef slíkt gerist!
Einn mikilvægasti útbúnaður í fjallgöngur eru sjálfstraust, ábyrgð, áræðni, jákvæðni, forvitni, innsæi á eigin getu, viljastyrkur, samkennd gagnvart ferðafélögum og góða skapið...
Þjálfarar eru alltaf með lágmarks fyrstu hjálpar búnað, GPS-tæki, GSM-síma, talstöðvar, myndavél, klukku, tímamæli, hæðarmæli... meðferðis í hverri ferð.
Skorað er á alla að búa sig ávallt sjálfstætt til þess að þjálfa með sér sjálfsbjörg, ábyrgð og vald á eigin aðstæðum í óbyggðum óháð öðrum.
Munið að þó æfingarnar séu stundum létt ganga á ekki há fjöll, eru þær hugsaðar til þess að þjálfa alla þætti, þ.m.t. búnað.
Þess vegna er gott að búa sig alltaf skynsamlega til þess að venjast eigin búnaði, svo manni verði það tamt að umgangast sjálfan sig, búnaðinn og umhverfið við allar aðstæður.

Sjá búnaðarprófunarsíðu Toppfara þar sem birtur er listi yfir þann búnað sem meðlimir mæla með við aðra
og tenglar á vefsíður og verslanir útivistarfatnaðar:
http://www.fjallgongur.is/bunadarprofun.htm

Undirbúningur
fyrir fjallgönguæfingar á þriðjudögum
og tindferðir á laugardögum

Mynd: Fjallgönguæfing á Grindaskörðum, Miðbollum og Stóra-Bolla þriðjudagskveldið 3. september 2008.

Hugmyndafræði Gallerí heilsu byggir á frumefnunum fjórum:
jörð - eldur- loft - vatn

*Þjálfun (vatn): Nota þriðjudagsgöngurnar til að þjálfa sig upp líkamlega, andlega og búnaðarlega og tindferðirnar svo til meiri ögrunar fyrir krefjandi tinda. Mæta á æfingu óháð veðri þar sem gott er að læra á sjálfan sig við ólíkar aðstæður. "Slæmt" veður gefur gott tækifæri til að prófa eigin búnað við aðstæður þar sem fyrst og fremst reynir á hann. Sýna staðfestu og andlegt úthald með því að fara í göngu eða taka æfingu sjálfur ef maður missir af æfingu. Æfa þol lágmark x3 í viku og helst styrktaræfingar með - sjá almennt æfingaprógram neðar á vefsíðunni.

*Næring (eldur): Fyrir þriðjudagsgöngurnar þarf að nærast vel sólarhringin fyrir og á þriðjudeginum sjálfum. Ekki er nóg að hafa borðað hádegismat, heldur borða orkuríkt eftir hádegið og hafa t. d. með sér banana eða samloku í bílnum til að borða á leiðinni. Fyrir tindferðirnar er mikilvægt að nærast vel sólarhringinn fyrir gönguna, borða góðan kvöldmat deginum áður með langvarandi orkugjafa eins og kjöti/fiski og svo t. d. pasta, hrísgrjón, kartöflur, brauð. Drekka einnig vel sólarhringinn fyrir átök og alls ekkert áfengi. Orkuleysi á göngu getur einfaldlega verið vökvaskortur eða sykurskortur en ekki lélegt form og eru mýmörk dæmi þess í hópnum að nokkrir sopar af sykruðum vökva hefur komið uppgefnum mönnum aftur af stað. Mikilvægt er að fara orkuríkur og vel nærður af stað en ekki treysta eingöngu á orkudrykki eða slíkt rétt á meðan á göngunni stendur þar sem sú orka dugar ekki til lengri tíma. Eftir krefjandi göngu er eðlilegt að vera svangari en oft áður sólarhringinn á eftir og mikilvægt að nærast hollt og vel til að endurhlaða og endurnæra líkamann fljótt og vel eftir átökin.

*Hvíld (jörð): Hvílast almennt vel þegar maður er að æfa vel, bæði fyrir og eftir. Þar sem oft er erfitt að ná góðri slökun nóttina fyrir átök eins og krefjandi fjallgöngu, er lögð áherzla á góðan nætursvefn nóttina þar á undan, þ. e. aðfararnótt föstudags ef þetta er tindferð á laugardegi sem dæmi. Draga úr æfingaálagi tvo daga fyrir krefjandi tindferð en þetta er samt einstaklingsbundið og sumir æfa alla daga ef formið leyfir slíkt. Mikilvægt er svo að gefa sér góða hvíld eftir krefjandi göngu á sunnudeginum, (eða á miðvikudagskveldi ef þriðjudagsganga) og leyfa bæði líkama og huga að endurnærast með hvíld, góðri næringu og ánægju með ævintýrið...

*Hugarfar (loft): Vera jákvæður og fullur tilhlökkunar fyrir komandi verkefni þó það sé krefjandi eða jafnvel kvíðavekjandi á stundum... Sækja í eigin reynslubanka ef maður verður óöruggur og hafa vilja til þess að bæta í hann nýrri reynslu þó það virðist óyfirstíganlegt. Muna að það er miklu skemmtilegra og í raun sigur að hafa lagt í hann fremur en að sitja heima og fá fréttir, hvernig svo sem dagurinn fer... Reynsla þess sem lætur sig hafa það og tekst á við krefjandi verkefni óháð útkomu er ein sú dýrmætasta í lífinu !

Í hnotskurn...

Æfa vel
Hvílast vel
Nærast vel
Vera þakklátur fyrir góða fjallgöngu og hafa trú á sjálfum sér...

Sigursæla fjallgöngumannsins er engu lík...

Mynd: Tindferð á Laugaveginum helgina 8. - 10. ágúst 2008.

Lexíur Toppfara
Góð ráð sem skapast hafa gegnum tíðina hjá klúbbnum:
Ný byrjum við að safna þessu í sarpinn á einn stað (jan 2011):

Hafa legghlífarnar innan undir hlífðarbuxunum svo að bleyta renni ekki innan undir og beint ofan í skóna. Best að venja sig bara á þetta alltaf því maður veit aldrei hvenær það kemur úrkoma óháð veðurspá og veðurútliti. Þegar gengið er í snjósköflum er líklega tilhneiging til að hafa legghlífarnar utan á buxunum en ef snjóskaflarnir eru orðnir hnédjúpir þá sópast snjórinn ofan í skóna inn eftir legghlífunum í staðinn fyrir að renna milli hlífanna og buxnanna og eiga erfiðara með að komast þaðan inn á innri buxur og skó.
Hafa bakpokahlíf utan á bakpokanum í allri úrkomu. Fæstar hlífar halda vatni þegar úrkoma er mikil en þessar hlífar ná að halda frá minniháttar bleytu og koma í veg fyrir stöðugan raka í bakpokanum milli gönguferða. (t. d. Ármannsfell feb 2008 og Ok jan 2011).
Hafið alltaf svartan plastpoka eða álíka innan á bakpokanum og setjið allt í hann til að verja farangur bleytu sem kemur utan frá af pokanum. Gott er jafnvel að pakka svo öllu þar að innan í minni plastpoka en það á frekar við um margar daga göngur þar sem menn ná ekki að þurrka milli göngudaga.
Í vetrarferðum skal ekki pakka niður köldum drykkum í ferð (taka þá úr ísskap að morgninum) heldur geyma alla drykki við stofuhita nóttina áður og pakka þeim svo í bakpokann. Þetta seinkar því að drykkirnir frjósi á göngunni og verða ódrykkjarhæfir. Gott getur líka verið að hreinlega fara með sjóðandi heitt vatn sem drykkjarvatn og láta það kólna smám saman í pokanum en þá þarf að vera með þar til gerðar flöskur undir það sem getur þyngt farangurinn.
Í miklu frosti skal ekki geyma drykkjarflösku utan á bakpokanum heldur hafa drykkina innst í bakpokanum innan um föt til að verja þá frostinu. Alltaf skal hafa eina drykkjarflösku innan á sér (innan klæða) þó það sé óhentugt og finna góða leið eins og að hafa hana í tómarúminu milli beltanna á bakpokanum (muna þá að drykkurinn dettur ef maður losar bakpokann). Þegar maður er búinn með eina flösku skal setja aðra innan undir til að "affrysta" þó maður sé á þeim tímapunkti ekki orðinn þyrstur. Í erfiðri ferð þar sem frostið nær að frysta alla drykki getur verið hættulegt að vera kominn í vökvaskort og þ.a.l. orkuskort eingöngu af því allir drykkir eru frosnir (t. d. Skarðsheiði nóv 2010, Hvannadalshnúkur maí 2009 og Grjótárdalur jan 2011).
Alltaf nota þann búnað, farangur og fatnað í æfingagöngum sem maður ætlar að nota í erfiðari ferðum. Ekki vera að prófa nýja búnað í langri og erfiðri ferð heldur vera búin að prófa hlutina áður í styttri ferðum. Nota þriðjudagana til að koma sér í líkamlegt, andlegt og búnaðarlegt form!
Ekki gleyma að drekka og borða reglulega á göngur. Vökvaskortur og næringarskortur er oftast ástæða orkuleysis á göngu en menn eru fljótastir til að kenna lélegu formi um. Athugið vel að líkaminn er þannig gerður að allir geta óháð líkamsformi gengið í nokkra klukkutíma, nokkra kílómetra eftir að þeir eru orðnir þreyttir og því skal treysta sjálfum, gefa líkamanum reglulega eldsneyti (mat og drykk) og ekki missa móðinn þegar á móti blæs heldur fagna því tækifæri að fá að upplifa það að vera örþreyttur en geta samt skilað sér til baka alla leið!
Ofkæling er fljót að kræla á sér ef menn blotna. Við ofkælingu skal gera þrennt: Fara í þurr föt ef mögulegt er, nærast (kolvetnaríkt mikilvægast, sykurinn skapar meiri hita en heitur drykkur t.d.) og hreyfa sig.
Þegar manni líður illa á göngu er mikilvægt að láta vita sem fyrst. Yfirleitt eru ferðafélagarnir með aukabúnað eða geta rétt fram hjálparhönd án mikillar fyrirhafnar. Keðjan er aldrei sterkari en veikasti hlekkur hennar og því þurfa allir að sýna ábyrgð gagnvart sjálfum sér sem og gagnvart hópnum með því að þegja um vandræði sem oft er hægt að leysa auðveldlega í krafti hópsins (blöðrur, þorsti, orkuleysi, kuldi, hræðsla, verkir o.fl.).
Næla belgvettlinga við úlnliðinn með teygju, lykkju til að koma í veg fyrir að hann fjúki af stað ef maður missir hann. Þetta auðveldar manni að athafna sig án belgvettlinganna þar sem þeir geta þá hangið á úlnliðunum ef maður tekur þá af sér.
Þvo hlífðarfatnaðinn skv. leiðbeiningum, nota sértæk þvottaefni og strauja, spreyja, bera á ef til þess er mælst.
Bera alltaf á skóna feiti eða álíka fyrir hverja göngu eða hverja tindferð (aldrei sleppa því fyrir tindferð) og sérstaklega ef veðurspá er blaut.
o.m.fl. sem verið er að safna saman úr öllum göngum :)