Tindferš 157
Hellismannaleiš fyrsti hluti frį Rjśpnavöllum ķ Įfangagil
laugardaginn 2. jśnķ 2018
 

Hellismannaleiš I
frį Rjśpnavöllum ķ Įfangagil
um gróskumikla bakka Rangįr ytri
og formfagrar sandaušnir Heklu
... loksins... loksins... ķ björtu og frišsęlu vešri ...

Ef mašur elskar hrįleika hįlendisins... sérkennilegu andstęšurnar...
... formfeguršina ķ landinu... haršneskjuna ķ gróšrinum... feguršina ķ hinu smįa ...
... heilunina og orkuna ķ senn... óraunveruleikann ķ litunum... ólgandi kraftinn ...įžreifanlega frišinn ...
... óendanleikann ķ aušninni ... nįlęgšina viš ęšri mįtt ...ógnandi nįttśruöflin... sakleysiš ķ flórunni .
.... žį elskar mašur aš ganga žessa gönguleiš ...

Žetta var fyrsta helgin sem gaf gott vešur ķ langan tķma aš okkur fannst...
fyrir utan 12. maķ žegar viš gengum į Žverfelliš og Reyšarvatniš...
og fyrsta helgin sem hęgt var aš ganga į Öręfajökul eftir nokkurra vikna ómöguleika...

Skįrra vešur inn til landsins og fyrir austan... rigningarsśld og skżjaš ķ bęnum... žegar žjįlfarar vöknušu ķ Fjallaseli um morguninn skein sólin į hįlendinu en skżin huldu himininn nišur į lįglendinu... og žegar hinir fimm leišangursmenn dagsins keyršu śr sśldinni ķ bęnum og gegnum rigninguna į Hellisheiši blasti viš blįr himin og sól ķ fjarska yfir fjöllunum... žangaš sem viš ętlušum žennan dag...

Meš deginum įtti rigningarbakkinn aš fęrast smįm saman śr vestri til austurs... yfir landiš... žar į mešal žetta svęši...
viš vorum stödd į jašri heišs himins meš sólinni og svo skżjabakkanum sem lį yfir vesturhluta landsins...
... og vonušum aš viš fengjum snefil af žessari austurlandssól... og ekkert af žessari vestanrigningu...
vonir okkar ręttust nokkurn veginn...

Žar sem gengiš var frį einum staš til annars og leišin ekki hringušu eins og viš viljum helst alltaf gera ķ okkar göngum
žurftum viš aš ferja bķla į endastaš og fara svo į upphafsstaš... en žar sem viš vorum svo fį... eingöngu sjö manns sem var mjög óhagstęš tala fyrir ferjun bķla... žvķ žaš žarf 2 bķla fyrir hverja 5 manns... žį hefšum viš žurft aš fara į 4 bķlum austur 7 manns... en af žvķ Ingi gat skaffaš 7 manna bķl žį var nóg aš vera į 3 bķlum... meš žvķ aš skilja allan farangur eftir viš Rjśpnavelli fyrst... keyra svo alla žrjį bķlana upp ķ Įfangagil og skilja žar eftir tvo bķla sem tękju okkur til baka... og keyra į einum 7 manna bķl til baka aš upphafsstaš viš Rjśpnavelli...

Allt žetta tilstand varš samt įreynslulaust einhvern veginn og viš vorum komin ķ bęinn fyrir kl. 17 žennan dag...
eftir tępa 20 km göngu og ferjum bķla į hįlendisjašri sušurlands...
sannarlega vel nżttur laugardagur meš meiru...

Žjįlfari hafši samband viš Hafstein Hannesson einn af stašarhöldurum ķ Įfangagili fyrir gönguna til aš fullvissa sig um aš žaš vęri bķlfęrt inn aš Įfangagili eftir veturinn og fį leyfi til aš skilja bķla žar eftir. Hann rįšlagši okkur aš keyra Landveginn en ekki Dómadalinn og žann afleggjara til Įfangagils eins og ętlunin var og reyndist žaš fķnasti vegur... fęr fjórhjóladrifnum bķlum... en hann var eiginlega fęr öllum bķlum... enda fór Gylfi ekki į fjórhóladrifnum bķl įn vandkvęša alla leiš... en annars hefšum viš bara keyrt žennan kafla tvęr umferšir meš hópinn...

Viš lögšum af staš gangandi kl. 9:23 eftir akstur śr bęnum og ferjum farangurs og bķla...

Gola, lofthiti um 7 grįšur og hįskżjaš... glitti öšru hvoru ķ sólina bak viš skżin... žurrt og gott vešur...
mun betra en almennt žetta voriš...

Samkvęmt upplżsingum Hellismanna į vefsķšu žeirra www.landmannahellir.is
um Hellismannaleiš žį er hśn gengin į žremur dögum:
frį Rjśpnavöllum ķ Įfangagil į fyrsta legg um 17 km
og svo frį Įfangagili ķ Landmannahelli um 22 km
og loks śr Landmannahelli ķ Landmannalaugar um 16,5 km

Mjög góš lżsing į leišinni og hverjum legg fyrir sig er hér:

http://www.landmannahellir.is/00%20Hellismannalei%C3%B0,%20almenn%20l%C3%BDsing,%202010%20@Hugr%C3%BAn.pdf

Margir velja hins vegar aš ganga žessa leiš öfuga, byrja ķ Landmannalaugum og ganga nišur eftir...
viš spįšum ķ žaš žvķ žaš žżddi aš gengiš vęri nišur ķ mót almennt...
en vindįttin og sólargangurinn var hagstęšari meš žvķ aš ganga ķ noršaustur
og aš mati žjįlfara er gönguleišin skemmtilegri ķ žessa įtt
meš hįlendislandslagiš aš opnast smįm saman fyrir manni eftir žvķ sem innar er komiš
frekar en aš ganga nišur ķ byggš meš svipaš landslag ķ fjarska allan tķmann...

Fyrstu rśmu fjórir kķlómetrar leišarinnar eru mešfram bökkum Rangįr Ytri sem er gengin allt til upphafs hennar
žar sem hśn kemur undan Hekluhrauninu ķ svoköllušum Rangįrbotnum... Rangį ytri er 55 km löng og liggur gegnum sušurlandsundirlendiš
framhjį Fjallaseli žjįlfara og gegnum Hellu įšur en hśn sameinast Žverį
sem svo veršur aš Hólsį įšur en sjórinn tekur viš öllu saman...

Į vefnum www.veida.is mį lesa eftirfarandi um įna mešal annars:

"Ytri Rangį er ein žekktasta og besta ķslenska laxveišiįin.
Fjölbreyttir veišistašir, frįbęr veiši og fallegt umhverfi hefur gert hana aš einni af vinsęlli veišiįm landsins.
Mešalveiši į sumri, sķšustu 9 įrin, er tępir 7.000 laxar. Aldeilis ótrślegar tölur.
Mest var veišin sumariš 2008 žegar 14.315 komu į land.
Žaš er langmesti afli sem vitaš er aš veišst hafi į stöng ķ einni laxveišiį hérlendis til žessa.
Sumariš 2014 veiddust 3.063 laxar.

Ytri Rangį į upptök sķn ķ Rangįrbotnum ķ um 200 m hęš yfir sjįvarmįli
og er hśn ein stęrsta lindį landsins. (Rennsli frį 40-60 rśmm./sek.).
Ytri Rangį sameinast svo Žverį ca. 10 km frį Sjó. Sameinašar heita įrnar Hólsį.
 Laxasvęšiš ķ Ytri Rangį nęr frį įrmótunum viš Hólsį upp aš Įrbęjarfossi.

Ólķkt flestum öšrum laxveišiįm, žį er vatnsmagn įrinnar mjög stöšugt og įin litast sjaldan, žótt mikiš rigni.
Į žurrum sumrum helst vatnsmagniš einnig stöšugt."

https://veida.is/veidisvaedi/ytri-ranga/

Systirin... Eystri Rangį rennur ofar ķ hįlendinu og skulum viš skoša upptök hennar žegar viš göngum į Laufafell vonandi į allra nęstu įrum...
en lesa mį um žį į į vefnum www.veidistadir.is eftirfarandi m. a. til samanburšar viš Ytri Rangį: l

Eystri Rangį er į sušurlandi ķ um 100 km fjarlęgš frį Reykjavķk og rétt viš Hvolsvöll.
Žetta er um 60 km löng lindį sem į upptök sķn viš Tindafjallajökul į hįlendinu.
Hśn er hinsvegar fiskgeng um 22 km vegalengd, eša allt aš Tungufossi hjį Įrgilsstöšum.
Eystri Rangį sameinast Žverį um 5 km. austan viš įrmót Ytri Rangįr og Žverįr.
Žetta er mikiš 30m rśmm. /sek vatnsfall og er meš sterk dragįreinkenni og veršur stundum jökullituš ef žannig višrar.

Mešalveiši ķ Eystri Rangį sķšastlišin 5 įrin er um 3500 laxar og sķšustu 10 įra um 4600 laxar
sem gera Eystri Rangį aš einni allra bestu laxveišiįm landsins meš margan stórlaxinn sem hefur falliš fyrir agni veišimannsins.
Žess mį geta aš įriš 2008 veiddust žar 7013 laxar.

http://www.veidistadir.is/eystri-ranga/

Bśrfell ķ Žjórsįrdal skreytir fyrsta legg Hellismannaleišar ķ vestri
og hafa heimamenn og höfundar žessarar gönguleišar stungiš upp į žvķ aš ef menn vilji lengja žessa gönguleiš
žį sé vert aš ganga alla leiš frį Leirubakka sbr. žetta vištal viš Olgeir
einn af höfundum leišarinnar
 en hann fer įrlega meš hóp af fólki žessa leiš sķšsumars
en hann bętir viš aukadegi og gengur frį Leirubakka aš Rjśpnavöllum:

https://www.mbl.is/frettir/innlent/2014/01/22/tha_getur_folk_andad_ad_ser_halendinu_2/

 

Gönguslóšin liggur mešfram įnni en okkur fannst betra aš ganga alveg nišur meš įnni
og foršast bķlslóšina sem žó tókst aš afvegaleiša okkur einu sinni frį feguršinni viš įnna...

Ķ byrjun jśnķ er gróšurinn smįm saman aš taka viš sér og žaš vęri forvitnilegt aš fara hér um sķšsumars
žvķ žjįlfari sį mikinn mun į leišinni frį žvķ 19. maķ žegar hśn hljóp žessa leiš fram og til baka 34 km
ķ Laugavegshlaupsundirbśningi og sem hluta af 50 fjalla eša firnindahlaupum įrsins ķ tilefni af 50 įra afmęlisįri sķnu...

Sjį stutt myndband af hlaupinu žann 19. maķ:

https://www.youtube.com/watch?v=1TUJXazdN6g

Įn efa ein skemmtilegasta hlaupaleiš sem hęgt er aš velja sér į hįlendinu...
fįir į ferli og góš leiš allan tķmann...
hingaš į ritari eftir aš koma mörgum sinnum aš taka langan hlaupatśr...

... fyrsta myndbandiš sem ég vann ķ smįforriti ķ sķmanum...

Og svo myndband af göngunni žann 2. jśnķ:

Einstakleiki žessa fyrsta leggs Hellismannaleišar er įn efa vikurinn śr Heklu...
žessi ljósi litur į landinu sem reynir af fremsta megni aš glęšast lķfi flórunnar er sérstakur
og į skjön viš sortann sem einkennir hrauniš ofar og innar į žessum slóšum...

Nįnast allt undirlendiš er śr eldfjallinu komiš
og viš erum gangandi ķ ljósu slörinu į žessari fjalladrottningu...

Žaš er eitthvaš heilandi viš žetta hrjóstruga landslag...
vķšįttan... einfaldleikinn...
hreinsa hugann og fį mann til aš hugleiša og slaka...

Eftir rśma 4 km göngu er komiš aš brśnni sem fęrir gönguleišina yfir į austurbakka įrinnar
en įfram eru slóšar mešfram vesturbakkanum alla leiš aš upptökum įrinnar
og ętlar žjįlfari aš hlaupa žetta einn daginn og skoša leišina betur...

Viš įna žann 19. maķ var stór ljós refur... og hundurinn elti hann en nįši ekki...
en nś sįst hvorki tangur né tetur af honum...

Brśšarslöriš į Heklu var einstaklega fagurt frį brśnni aš Ófęrugili
og žaš var notalegt aš ganga eftir stikum žó lķtiš vęri hęgt aš sjį slóša į köflum
og žurfa ekki aš śthugsa klöngurleišir eša brölt upp fjöll aš sinni žó žaš séu okkar ęr og kżr...

Žetta hlżtur aš heita Kjaftvišagil...  į hęgri hönd glitti ķ bergblįma sem virtist ekki af žessum heimi...

Žetta minnti į Gręnahrygg ķ Sveinsgili...
hrópandi litaósamstęšur žar sem berg af annarri tegund en žessum hvķta vikuri stingur sér śt žvert um giliš...

Sérstakur blįr litur og gult aš ofan...

Eins og žykkar klęr... eša hrammur į dżri...

Blįi hrammur...

Nokkur gil stingast nišur aš Rangįnni austan megin eins og brot ķ brśšarkjól Heklunnar
og skreyta žau leišina skemmtilega...

Komin upp śr gilinu... Bśrfelliš hęgra megin...

Brįtt vorum viš komin aš Ófęrugili...

... sem opnast aš įnni og myndast af lęk śr Heklu...
gaman vęri aš ganga inn eftir žessum lęk allt til enda einhvern tķma...

Ófęrugil er fallegur stašur ķ aušninni... og yfirleitt žarf aš vaša frekar en stikla...
en viš leitušum vel aš leiš til aš hoppa yfir...

Fiskurinn viš įna...

Örn og fleiri nenntu ekki aš klęša sig śr skónum... žetta var svo grįtlega lķtill lękur... nįnast hoppfęr... ef žaš vęri bara einn steinn...
og žvķ nįšum viš ķ einn...

en hann var of laus ofan ķ lęknum svo eingöngu Ingi komst yfir meš stafina til halds og trausts...
og Bįra sömuleišis meš hönd frį Erni til stušnings...
en žaš var ekki hęgt aš stökkva įn stafa eša stušnings į žessu grjóti yfir lękinn...

... og enginn annar stašur til aš stökkva frį... eša hvaš ?

Kolbrśn Żr og Bjarni komin yfir, Sigga į leišinni og Gylfi fór austar yfir į tįslunum...

En Örn dó ekki rįšalaus... kastaši bakpokanum yfir til Bjarna... og stökk svo sjįlfur yfir...

... mešan hinir klęddu sig aftur ķ skóna... ekki mikiš mįl og alltaf gaman aš vaša į tįslunum...

Hraun-og vikurlög Heklu... žegar žjįlfarar mokušu 1,2 m djśpar holur fyrir Fjallaseli
žį mįtti sjį greinilega nokkur goslög frį Heklugosum ķ gegnum įrhundrušin...
sś hefur framleitt magniš af efni sem liggur kķlómetrunum saman um ala Rangįrvallasżslu...

Ofan viš enn eitt giliš lį hauskśpa af rollu...

... sem Ingi var ekki lengi aš gera sér leik śr eins og svo oft įšur...

Žetta var eina "lķfsmarkiš" sem viš uršum vör viš į žessari leiš
fyrir utan andarfjölskylduna ofan ķ gljśfrinu...
feršamennina tvo sem viš įttum eftir aš rekast į viš Rangįrbotna...
og bķlana sem viš sįum į Dómadalsleiš...

Ljóst og sumarlegt ķ grįma snemmsumarsins... og hįlendisgróšurinn aš kvikna...

Brįtt fóru fossarnir viš Fossabrekkur aš birtast...
og viš enn talsvert ofan viš įna... vorum viš aš villast og óvart aš fara framhjį Fossabrekkunišurgönguleišinni ?

Nei... žarna voru žęr... žetta voru bara undanfarar...

Fossabrekkur eru eitt af djįsnum žessa fyrsta leggs Hellismannaleišar
og ekki ofsögum sagt aš žęr eru dżrindisfagrar... minntu svolķtiš į fossana ķ Jökulsįrgljśfrum...

Slóšinn fer hér nišur aš fossunum og heldur sig ķ gljśfrinu lengi vel eftir žetta...

Einstakur stašur og eflaust mun fallegri žegar lķšur į sumariš og gręni liturinn hefur tekiš völdin...

Sjį leišina nišur ķ giliš nešan frį... mjög skemmtileg leiš...

Žaš er ekki annaš hęgt aš setja hljóšan og bara njóta stundarinnar į žessum staš...

Fossarnir į Ķslandi eru óteljandi... misfręgir og misvinsęlir... leynast į ólķklegustu stöšum... oft vanmetnir...
og stundum ofmetnir... sbr. deilan um Hvalįrvirkjun... eru žaš fossar sem skal rķfast svona mikiš um ešur ei ? ... žaš er spurningin...
en viš ętlum aš skoša žį ķ sumar į sķšasta gönguleggnum af žremur žegar viš göngum śr Reykjarfirši ķ Noršurfjörš og endum viš Hvalį
og ętlum okkur žį aš ganga upp eftir henni og sjį Rjśkandi og Drynjandi eins og mögulegt er fótgangandi...
žaš er nefnilega lķtiš aš marka aš spį ķ žetta śr dróna eša žyrlu žvķ viš erum hvort eš er ekki aš fį aš gera žaš almennt...
viš almenningurinn sjįlfur fótgangandi...

Fegurš fossana ķ Fossabrekkum er óumdeildur...

... en žessir fossar eru yfirleitt skošašir vestan megin frį žar sem hęgt er aš keyra frį žjóšveginum...

En sjónarhorniš hérna megin er mun betra į alla žessa fossaröš...

Žaš var ekki annaš hęgt en heillast upp śr skónum...

... og fara aš velja sér uppįhaldsfoss...

... hver meš sķnu sniši...

... og stundum fegurri ķ stęrra samhengi...

... hugsa sér... rennandi allt įriš... įrum saman... sama hvaš mannskepnan er aš spį į mešan...

Hér įšum viš lengi og drukkum ķ okkur feguršina...

Inn af grasbalanum rennur lķtill steinfoss sem viš skošušum flest...

Skemmtileg leišin upp aš honum ķ grżttu skrišuklöngri...

Žaš var eitthvaš hreint og tęrt viš žennan staš...

Sjį lķfiš sem kviknar ķ kringum vatniš... eins og lķfiš viš Rangįna... mitt ķ sandaušninni

Žegar beygt er śt af Landveg 26 um afleggjara merktur Fossabrekkur er ekkert aš sjį annaš en ljósi vikurinn hennar Heklu
og mašur er alveg grunlaus um hvķlķk gróšursęld leynist hérna...

... allt vatninu aš žakka...
įn žess vęri ekkert hér nema sandur og grjót...

Eftir nesti og notalegheit ķ spjalli og grķni héldum viš įfram eftir įnni...

Žessi kafli er mjög skemmtilegur mešfram įnni į žremur stöšum nęstu kķlómetrana alla leiš aš upptökum įrinnar...

Įfram ljósi vikurinn ofan į ljósa leirnum...

Hversu gręnt ętli žetta verši žegar lķšur į sumariš ?
... mašur veršur aš koma hérna sķšsumars og gį...

Heilunin į žessari gönguleiš er įžreifanleg...

Žaš er eitthvaš viš žaš aš ganga mešfram įm... vötnum... sjónum...
eitthvaš heilandi... orkugefandi... frķskandi... endurnęrandi...
mįttur vatnsins er óumdeildur af nįttśrunnar hendi...

Śr einni įrbugšunni nišur ķ ašra...

... aftur mešfram įnni... en nś sį Sigga heilu fjölskylduna hinum megin viš žrengslin...

Andarungar meš foreldrum sķnum aš flżja ķ ofboši žessa mannskepnu meš hund į undan sér...

Viš köllušum į hundinn og sendum hann aftast og bišum žar til viš héldum aš žau vęru komin ķ skjól...

... héldum svo įfram...
en hundurinn var ekki lengi aš žefa uppi žetta eina dżralķf sem viš höfšum oršiš vör viš į leišinni...

Hvķlķk fegurš forms... lita... įferšar...

Žessi leiš... eins og hįlendiš allt... žroskar feguršarskyniš...
og kennir manni aš meta feguršina ķ hinu smįa...
engin ofgnótt né yfirflóš...

Andarpabbi afvegaleiddi hundinn sem gafst fljótt upp į aš spį ķ žetta fuglalķf sem žarna var
og viš héldum įfram eftir įnni en nś varš allt grżttara og öšruvķsi...

Viš vorum aš nįlgast Rangįrbotna... žar sem įin byrjar...

Hér veršur įrgljśfriš djśpt og žröngt og ęgifagurt...

Tęrleikinn slķkur aš į heitum degi hlżtur aš vera freistandi aš skella sér ķ įnna...

Óskaplega fallegt gljśfur og viš nutum žess aš vera ķ žessu andstęša landslagi eftir sandaušnirnar...

Žetta var tilvalinn hópmyndastašur...

Ingi, Örn, Bjarni, Gylfi, Sigga Sig. og Kolbrśn Żr meš Batman ofar
og Bįra tók mynd.

Jį, feguršin var óumdeild hér...

Viš fórum śt af stķgnum į žessum kafla og vildum skoša įna betur...
en hér fyndist manni aš slóšinn mętti liggja
en kannski er žaš viljandi gert aš hlķfa nįttśrunni og beina fólki ekki śt į žessar eyjur ķ įnni...

Flśšir og fossar til skiptis...

Virkilega fallegt hérna og frišurinn mikill...

Mann langar strax aftur žegar žessar myndir eru skošašar...

Žaš er eitthvaš viš žetta svęši... einhver kraftur... hér komin aftur į slóšann...

Rangįrbotnar... hér kemur Rangįin undan Hekluhrauninum į tveimur stöšum...

Hinn hlutinn žarna ofar hęgra megin...
viš fórum ekki žangaš žar sem viš héldum aš žetta vęri svipaš og žar sem viš vorum
en hefšum kannski įtt aš gera žaš...

Litirnir ofan ķ įnni...

Hér féll Bjarni skyndilega nišur ķ holu... viš skildum ekkert ķ žessu... holrśm žarna undir...
og galdrarnir fóru alla leiš yfir į ljósmyndina žvķ forritiš ķ tölvu ritara neitar aš minnka myndina...

Męlar sem ganga fyrir sólarsellum ofan viš Rangįrbotna...
ansi óvišeigand stašur fyrir manngerša męla...
į žessari miklu nįttśrusmķš...
hér mętti nś aldeilis fara ķ blöšin og kvarta...

Skyndilega sįum viš tvo feršamenn... žau sögšust hafa gengiš śr bķlnum sķnum rétt ofan viš okkur...
af jeppaslóšanum sem viš įttum svo eftir aš ganga yfir og sjį žau keyra ķ burtu...
jį, hér er įin ekki farartįlmi žar sem hśn rennur undir hrauninu hér meš...

Įš įnni slepptri var žaš bara sandurinn...

... en litirnir ķ honum voru heil veisla śt af fyrir sig...

Andinn fór į flug ķ žessari hrįu fegurš
og viš įttum eins og svo oft įšur innihaldsrķkar umręšur um alls kyns fjallasigra og ókomna fjallaįfanga...

Leišin hér framundan aš Valafelli vinstra megin sem varšar Įfangagil
og Valahnśkar hęgra megin sem varša legg tvö į Hellismannaleišinni...

Nś gengum viš framhjį Saušafelli en handan žess er Saušafellsvatn
og svo Noršurbjallar og Sušurbjallar... og...
žjįlfari er žegar kominn meš hugmyndir aš framtķšagöngum...

Saušfellsalda hér ef hęrra fjalliš er Saušafell ?
... ekkert nafn į gps-kortinu allavega ...
ętla aš skoša Heklubókina... en hśn er uppi ķ Fjallaseli... vonandi man ég aš kķkja og bęta žvķ viš hér :-)

Hér skein sólin į köflum... hįskżjaš vešur er besta gönguvešriš...
og eftir į aš hyggja var žessi ganga ansi dżrmęt žvķ rigningar įttu žvķ mišur eftir aš rįša rķkjum helgarnar eftir žessa...

Litiš til baka... Saušavell vinstra megin og Bśrfell viš Žjórsįrdal hęgra megin...

Eftir rśmega 3ja kķlómetra heilandi svarta og hvķta eyšimerkurgöngu
komum viš aš Skjólkvķahrauninu sem klórar sig hingaš nišur...

Litiš til baka... hörkugönguhraši į žessum hóp... žaš var ekkert gefiš eftir...

Skjólkvķahraun rann įriš 1970

Annįlar Heklugosa frį landnįmi:

1104 
Fyrsta gosiš ķ Heklu eftir landnįm og jafnframt žaš mesta.  Goshlé hefur veriš amk. 250 įr frį nęsta gosi į undan en svo langt hlé hefur ekki oršiš į Heklugosum sķšan.  Gosiš var eingöngu gjóskugos og komu upp um 2,5 km3 af sśrri gjósku.  Mjög mikiš tjón varš enda var blómleg byggš ķ Žjórsįrdal um žetta leyti sem eyddist svo aš segja öll ķ gosinu.    Ašeins eitt öskugos hefur veriš stęrra sķšan land byggšist, žaš varš ķ Öręfajökli įriš 1362.  Veturinn 1105 var kallašur “sandfallsvetur” og er skżringin vęntanlega öskufall eša öskufok frį gosstöšvunum enda sśr rķólķt askan kķsilrķk og ešlisléttari en gosefni śr basalti sem eru algengari.  Ekki er vitaš hve lengi gosiš stóš.

1158 
 Fremur lķtiš er vitaš um žetta gos sem hófst ķ janśarmįnuši.  Žaš mun žó hafa veriš allmikiš og jafnvel sķst minna en gosiš 1104.  Tjóniš hinsvegar lķtiš, sjįlfsagt bęši vegna žess aš žaš kemur upp um hįvetur og aš byggš nęst fjallinu hafši hvort eš er laggst af ķ gosinu 1104.

1206 
Heklugos hefst 4. desember og sįst eldur ķ fjallinu til vors įriš eftir.  “eldgangur mikill meš stórdynkjum, vikurfalli og sandrigningu vķša um sveitir”  Segir ķ riti Žorvalds Thoroddsen um gosiš sem var žó mun minna en hin tvö fyrri gos og olli litlum sem engum skaša.

 1222 
Gos sem var frekar lķtiš og svipaš gosinu į undan.  Heimildir geta žess žó sérstaklega aš sól hafi veriš rauš aš sjį.  Askan ķ žessu gosi var fķngerš og fór hįtt og hefur žvķ valdiš žessum breytingum į įsjónu sólar.  Ekki er vitaš hve lengi gosiš stóš.

1294 
Segir frį miklu Heklugosi ķ Oddverjaannįl.  Hinsvegar hefur ekkert fundist, hvork hraun né gjóska, sem styšur frįsagnir um žetta gos og žvķ er įrtölum lķklega ruglaš og į heimildin viš mikiš gos įriš 1300.

1300 
Mikiš gos sem hófst um mišjan jślķ, ž.e. į versta tķma fyrir bęndur sem voru meginuppistašan ķ Ķslensku samfélagi į žessum tķma.  “Eldsuppkoma ķ Heklufelli meš svo miklu afli aš sjįst um mešan Ķsland er byggt” segir ķ annįlum.  Askan barst noršur og varš mest tjón ķ Fljótum og ķ Skagafirši.  Mikiš hallęri fylgdi gosinu į žeim slóšum og varš fjölda fólks aš bana.  Gosiš mun hafa stašiš yfir ķ um įr en eins og flest eša öll Heklugos, langöflugast ķ byrjun.  Ķ žessu gosi féllu um 0,5 km3 af gjósku og sett ķ samhengi viš gosiš ķ Eyjafjallajökli įriš 2010 žar sem féllu um 0,3 km3 af gjósku žį sést vel hve öflugt žaš var.

1341 
Heklugos hefst 19. maķ.  Gosiš var mun minna en įriš 1300 en olli žó töluveršum skaša į sušur og vesturlandi enda kom žaš upp ķ sumarbyrjun.  Mikiš tjón varš į bśpeningi og ķ Žjórsįrdal sem hafši byggst upp aš hluta til aftur eftir gosiš mikla įriš 1104 uršu veruleg skakkaföll.

1389-1390  
 Gos sem viršist hafa veriš svipaš af afli og gosiš į undan og olli talsveršu tjóni.   Žaš mun hafa stašiš ķ nokkra mįnuši veturinn.  Hófst žaš ķ fjallinu sjįlfu en fęrši sig sķšar til sušvesturs ķ skóg sem žį var fyrir ofan bęinn Skarš. “og kom žar upp meš svo miklum bżsnum, aš žar uršu eftir tvö fjöll og gjį į milli” segir ķ annįl.  Vęntanlega eru lżsingarnar eitthvaš örlķtiš żktar.

1440 
Litlar og óįreišanlegar heimildir eru til um žetta gos sem varš ekki ķ Heklu sjįlfri heldur skammt sušaustur af fjallinu.  Įrtališ er meira aš segja eitthvaš į reiki, Žorvaldur Thorodssen telur žetta gos hafa veriš įriš 1436.   Tilvist gossins er studd meš gjóskulagarannsóknum en lķklega hefur žaš veriš lķtiš.  Žrįtt fyrir aš gosiš hafi ekki veriš ķ Heklu sjįlfri žį varš žaš ķ eldstöšvakerfi Heklu og tilheyrir žvķ Heklugosum.

1510
Mikiš gos sem hófst 25.jślķ og olli miklu tjóni į sušurlandi.  Mašur ķ Skįlholti, allfjarri Heklu, rotašist žegar hann fékk grjóthnullung frį gosinu ķ hausinn.  Eins og svo oft įšur kom gosiš upp aš sumri til sem er versti tķmi fyrir frumstęšan landbśnaš,  eins og žjóšin lifši į žį, til aš takast į viš nįttśruhamfarir af žessu tagi.  Heimildir geta um eldgos į hįlendinu noršan Vatnajökuls sama įr žó ekki hafi tekist aš stašsetja žaš en eftir žessar hamfarir kom sótt um allt land og öndušust um 400 manns fyrir noršan.

1554 
Gos sem żmist er kennt viš Raušbjalla eša Vondubjalla skammt sušvestur af Heklu.  Gosiš varš semsé ekki ķ Heklu sjįlfri en telst žó til Heklugosa enda ķ eldstöšvakerfi Heklu.   Óvenjusnarpir jaršskjįlftar fylgdu upphafshrinu gossins, žaš haršir aš fólk ķ nįgrenninu hafšist viš utandyra.  Žaš stóš ķ um 6 vikur og olli ekki miklu tjóni.  Hraun rann sem kallaš er Pįlssteinshraun og er um 10 ferkķlómetrar.

1597 
Gos hófst 3.janśar žetta įr, stóš žaš ķ um hįlft įr en olli ekki miklu tjóni enda upphafshrinan og mesta gjóskufalliš um hįvetur.  18 eldar voru taldir sjįst ķ fjallinu frį sumum bęjum į sušurlandi og frį Skįlholti sżndir fjalliš vera allt ķ einum loga.  Žaš er žvķ ljóst aš žetta hefur veriš nokkuš tilkomumikiš gos, etv. mikil kvikustrókavirkni.

1636 
Žann 8.maķ hófst fremur lķtiš gos ķ Heklu en žaš stóš lengi, mallaši ķ rśmt įr.  Töluvert  tjón varš į bśfénaši og högum ķ nęsta nįgrenni fjallsins en ekki varš skaši annarsstašar į landinu.

1693 
hófst žann 13. febrśar eitt af mestu og skašsömustu Heklugosum sķšan land byggšist og stóš žaš meš einhverjum hléum lķklega ķ um 10 mįnuši.  Upphafshrinan var eins og svo oft langöflugust en öskufalls varš žó vart fram ķ mars.  Askan ķ žessu gosi barst til Noregs og rigndi nišur į skip į Atlantshafinu. Margar jaršir lögšust ķ eyši ķ Landsveit, Ķ Hreppum og Tungum.  Fénašur sżktist vķša, fiskur drapst ķ įm og vötnum og mikill fugladauši varš.

1725
Varš eldgos skammt sušaustan viš Heklu en ekki ķ fjallinu sjįlfu.  Telst žaš žó sem fyrr til Heklugosa enda ķ sama eldstöšvakerfinu.  Var žaš lķtiš og olli engu tjóni fyrir utan aš nokkuš haršir jaršskjįlftar uršu ķ upphafi gossins og segir sagan aš bęrinn Haukadalur į Rangįrvöllum hafi hruniš vegna žeirra.  Žetta sama įr var mikil goshrina į Mżvatnsöręfum ķ hįmarki.

1766 
Žann 5. aprķl hófst lengsta Heklugos į sögulegum tķma.  Stóš žaš ķ tvö įr.  Gorbyrjunin var mjög įköf.  Vikurfall olli skaša į Sušurlandi, 5 bęir ķ Rangįrvallasżslu fóru ķ eyši, Ytri- Rangį stķflašist vegna öskufalls og noršan heiša hrundi bśpeningur ķ hrönnum.  Mikiš grjótflug fylgdi gosinu ķ upphafi og barst žaš langar leišir.  Allmikiš hraun rann ķ žessu gosi, mest af žvķ til sušvesturs frį Heklu.  Hallęri, sóttir og fjįrfellir kom ķ kjölfar gossins.

1845 
 Žann 2. september hófst gos ķ Heklu sem stóš ķ um 7 mįnuši en olli žó litlum skaša mišaš viš mörg fyrri gos.  Eitthvaš var um aš fénašur sżktist, nokkuš mikil aska féll ķ Skaftįrtungum og į Sķšu.  Flytja žurfti bęinn Nęfurholt žvķ hraun rann of nęrri og spillti graslendi žar.  Öskunar varš vart į skipum sem sigldu viš Shetlandseyjar og Orkneyjar viš Bretland.

1878 
27.febrśar hófst gos į sprungu viš Krakatind skammt austan Heklu.  Allsnarpir jaršskjįlftar uršu įšur en sįst til gossins.  Gosiš stóš ķ 2 mįnuši og olli engu tjóni, öskufall lķtiš.

1913 
žann 25.aprķl hefst aftur gos į svipušum slóšum og įriš 1878 um 6 km. austur af Heklu.  Gaus į tveimur sprungum og lifši gosiš ķ annarri sprungunni til 4.maķ en hįlfum mįnuši lengur ķ hinni.  Öskufall varš lķtiš og tjón ekkert.

1947
hófst allkröftugt gos ķ Heklu sjįlfri žann 29.mars  eftir 102 įra hlé.  Gosiš var sérlega öflugt ķ byrjun og ķ upphafi žess varš mjög snarpur jaršskjįlfti. Ķ fyrsta sinn voru teknar ljósmyndir af Heklugosi.  Gosmökkurinn nįši 30 km. hęš į fyrstu stundum gossins.  Žetta gos olli ekki teljandi tjóni en var mį segja tķmamótagos žvķ ķ fyrsta sinn var eldgos į Ķslandi rannsakaš gaumgęfilega, fyrst og fremst fyrir tilstušlan Siguršar Žórarinssonar.   Žęr rannsóknir voru žó ekki įn fórna žvķ Ķslenskur vķsindamašur, Steinžór Siguršsson, lést er hann varš fyrir glóandi hraunhellu sem hrundi śr hraunjašrinum.    Gosiš stóš ķ um 13 mįnuši

1970
žann 5.maķ hófst gos sem kennt er viš Skjólkvķar.  Varš žaš ekki nema aš litlu leiti ķ fjallinu sjįlfu en aš mestu viš rętur Heklu sušvestantil.  Var žetta fremur lķtiš og gjarnan tališ fyrsta tśristagosiš į Ķslandi enda sérlega ašgengilegt.  Gosiš kom aš vissu leiti į óvart žvķ ekki voru lišin nema 23 įr frį sķšasta gosi ķ Heklu.

1980- 1981
Hafi gosiš įriš 1970 komiš į óvart žį uršu menn forviša įriš 1980 žegar Heklugjį opnaši sig į 5,5 km. langri sprungu ķ hįfjallinu eftir ašeins 10 įra goshlé.  Fyrsta hrinan var nokkuš snörp og barst askan til noršurs.  Olli hśn einhverju tjóni į högum en eins og gefur aš skilja voru menn oršnir betur bśnir undir hamfarir af žessu tagi en fyrr į tķmum.  Gosiš stóš ašeins ķ 3 daga en tók sig svo öllum aš óvörum upp aftur 10.mars 1981 en žį rann ašeins lķtilshįttar hraun og stóš gosiš žį ķ 7 daga.  Eru gosin flokkuš saman sem eitt gos.

1991 
Enn kemur Hekla į óvart žegar gos hefst žann 17.janśar.  Nś var oršiš ljóst aš Hekla hafši breytt um goshegšu, gżs oftar en aflminni gosum.  Gosiš var mjög svipaš gosinu 1980, svipaš hraunmagn rann en minni gjóska og tjón varš ekkert.  Eldur var ķ fjallinu ķ 52 daga.

2000
Enn eitt smįgosiš ķ Heklu hefst 26. febrśar og stóš žvķ sem nęst ķ 10 daga.  Ķ fyrsta sinn tókst vķsindamönnum aš segja fyrir og vara viš yfirvofandi eldgosi į Ķslandi meš um klukkustundar fyrirvara.  Gosiš var lķtiš og olli ekki tjóni.  Gjóska féll til noršurs frį gosstöšvunum.

Fengiš frį: http://eldgos.is/annall-heklugosa/

http://eldgos.is/hekla/

http://www.leirubakki.is/www.leirubakki.is/Default73ce.html?Page=294

https://is.wikipedia.org/wiki/Hekla

Gróšurinn er smįtt og smįtt aš sigra sandinn...

Unniš hefur veriš höršum höndum aš žvķ aš gręša svišin sįrin eftir Heklu um įržśsundir
og heimta aftur birkiskógana sem einu sinni voru į žessum slóšum..

https://hekluskogar.is/

Klęrnar į Skjólkvķahraun voru slįandi žegar nęr var komiš og hrikaleikur žeirra nęst ekki vel į mynd...

Tonnin ķ žśsundavķs af hrauni hér... alla leiš śr gķgunum į eldfjallinu...

Viš gengum mešfram hraunbrśninni og vorum farin aš leita aš skjóli til aš snęša...
gjólan į okkur į söndunum og viš vildum nį skjólsęlum staš viš hrauniš...

Fķnn įningastašur hér... og gott aš borša svolķtiš...

Hvassir... ógnarstórir... villandi... varasamir... heillandi... kimarnir ķ žessu mikilfenglega hrauni...

Sķšasti kaflinn framundan... Dómadalur og heišin upp aš Įfangagili...

Žrķr Kilimanjarofarar vorś ķ žessari göngu... Kolbrśn Żr, Ingi og Bjarni
sem öll taka makana sķna meš til Afrķku į vegum Įgśstar Toppfara ķ tępan mįnuš
og ganga į hęsta fjall įlfunnar... fara ķ safarķ... og enda į ströndinni ķ Zansibar aš njóta... kafa... og upplifa...

Hestalda og Hekla svo hęgra megin aš hrista af sér skżin...

Valafell framundan og Valahnśkar hęgra megin...

Dómadalsvegur hér... viš žverušum hann og héldum įfram slóšann aš Įfangagili...
hér voru rśmir 3 km eftir aš endapunkti...

Hekla farin aš sjįst ķ öllu sķnu veldi...

Heišin sem ganga žarf upp į til aš komast ķ Įfangagil...
žeir sem eru žreyttir geta sleppt henni og gengiš jeppaslóšann sem er meira į jafnsléttu...

Viš reyndum aš reisa upp einhverja staura į leišinni... en vorum ekki meš verkfęri...
Bjarni stakk upp į aš nota hęlinn į gönguskónum og Örn reyndi aš koma žessu ķ verk... žaš tókst...
en stuttu sķšar fóru heimamenn og lagfęršu slóšina fyrir sumariš
sem var naušsynlegt žvķ žó nokkrar stikur voru fallnar į leišinni...

Uppi į heišinni žarf aš žvera allavega tvö gil... žau voru full af snjó... en sumariš var augljóslega aš sigra...

Dįsamlegt vešur... žaš var svo gott aš fį sólargeislana į sig...

Lękurinn rennandi undir snjósköflunum sem liggja undir sandinum...
varasamt eins og banaslysiš ķ Sveinsgili fyrir örfįum sumrum kenndi öllum harkalega...

Žessi mynd fęrir manni hitann af jöršinni undan sólinni... lyktina af moldinni... frķskandi loftiš...
hįlendiš er engu lķkt... annaš hvort elskar mašur žaš... eša sér ekkert viš žaš nema aušnina...
forréttindi aš nį aš njóta žessarar vķšįttu...

Seinna giliš į heišinni... Valafelliš hér framundan...

Hér var ekki mikiš eftir af snjónum...

Hekla oršin skżlaus og skżjafariš sérstakt žennan dag...

Sjį skżin... žaš var mjög sérstakt skżjafariš žegar leiš į daginn...

Įfangagil hér nišri... viš vorum komin...

Žaš var ekki annaš hęgt en taka hópmynd meš įfangastašinn ķ baksżn...

Gylfi, Kolbrśn Żr, Örn, Ingi, Bjarni og Sigga Sig... og Bįra tók mynd.

Viš fórum śt af slóšanum sķšasta kaflann ķ óžolinmęšinni viš aš ganga beint aš bķlunum
en snerum svo viš og skošušum hśsakostinn ķ Įfangagili
en hér hafa stašarhaldarar tekiš til hendinni įrum saman og gert upp žessi hśs meš miklum myndarbrag og byggš fleiri...

Til fyrirmyndar allt hér...

Sjį hundinn Batta (Batman) kominn upp į žak... hann tók bara į rįs og beint upp... žaš var eitthvaš...

Viš skošušum žetta ķ krók og kima...
hefši veriš gaman ef stašarhaldarar hefšu veriš aš stašnum til aš sżna okkur...
žaš veršur nęst...

Bśin meš fyrsta legginn af žremur... hér stendur 18 km...
viš męldum žetta 19,7 km og fórum svolķtiš utan slóša
en į vefnum er leišin sögš 17 km...
dęmigert fyrir žessar gps-męlingar... aldrei sama vegalengd...

Sętur sigur... žvķ mišur var Örn farinn nišur eftir...
... nęst veršur žaš 22 km kafli frį Įfangagili ķ Landmannahelli ķ jśnķ...
viš getum ekki bešiš...

Sigga Sig., Kolbrśn Żr, Ingi, Gylfi og Bjarni og Bįra tók mynd.

Hér er slóšinn upp legg tvö ķ įtt aš Landmannahelli... mjög spennandi... į žeim legg žarf aš vaša...

Viš röltum sķšasta kaflann nišur eftir aš bķlunum ansi sęl meš dagsverkiš uppi į hįlendinu...

Nešar į stašnum eru nżleg hśs sem stašarhaldarar hafa byggt upp sķšustu įr...
gistihśs fyrir x manns og svo myndarlegt hśs undir sturtur og salerni... vel gert...

Hreinlętishśsiš...

Bęši hśsin og gamli bęrinn ofar...

Kvenžjįlfarinn męldi žetta 19,97 km į 5:36 klst...

Stóra tękiš męldi žetta 19,7 km... jį, klukkan var bara žrjś um daginn...

Alls 19,7 km į 5:35 klst. upp ķ 412 m hęš meš alls 528 m hękkun frį 183 m upphafsstaš.

Leišin hér į korti...

Sjį aftur frįbęra leišarlżsingu į Hellismannaleišinni ķ heild hér:
http://www.landmannahellir.is/00%20Hellismannalei%C3%B0,%20almenn%20l%C3%BDsing,%202010%20@Hugr%C3%BAn.pdf

Ansi vel af sér vikiš aš nį 20 km göngu uppi į hįlendi eftir aš hafa keyrt śr bęnum og ferjaš bķla... sótt žį aftur...
og vera svo komin ķ bęinn um fimmleytiš... žessi dagur var mikill fengur...

Réttirnar ķ Įfangagili...
mjög stórar réttir sem taka safniš ofan af Landmannaafrétti alla leiš śr Jökulgili viš Sveinsgil og Gręnahrygg...

Į leišinni ķ bęinn var rigningarsśld... mun sķšra vešur ķ bęnum og vestar į landinu...
viš nżttum žennan dag svo sannarlega eins vel og mögulegt var...
og įttum eftir aš prķsa okkur sęl vikurnar į eftir žegar hvert rigningarvešriš į fętur öšru tóku helgarnar...
aftur... og aftur...

Magnašur... heilandi... orkugefandi.... sérstakur... óįžreifanlega fagur...
 fyrsti kaflinn af žremur į žessari gönguleiš sem viš ętlum loksins aš nį ķ safniš ķ sumar...

Dįsemdarvešur... yndislegir feršafélagar... öšruvķsi gönguleiš...
OG kęrkomin sumarblķša žó ekki sé meira sagt !
 

 

 

Viš erum į toppnum... hvar ert žś?
www.toppfarar.is


Toppfarar ehf - Višarrima 52 - 112 Reykjavķk - Kt: 581007-2210 - Sķmi: +354-867-4000 / -899-8185 / -588-5277 - Netfang: bara(hjį)toppfarar.is
Copyright: Höfundarréttur: Bįra Agnes Ketilsdóttir