Eldgosi sem vi kllum Skaftrelda hfst 8. jn 1783 byggum norur af Su Vestur-Skaftafellssslu. ar gaus langri r gga sem eru kallair Lakaggar og liggja suvestur fr vesturjari Vatnajkuls gegnum felli Laka. Nokkrum dgum sar helltist hraunstraumurinn niur byggina eftir farvegi Skaftr og tk a leggjast yfir tn og engjar bjum. Hraunfli hlt fram niur Mealland og tti skammt eftir til sjvar egar a stvaist. Anna hraunfl minna kom niur bygg austar, Fljtshverfi. Auk hraunsins var miki skufall, og kom ljs a askan var eitru, lklega af flor. oktber fr a draga r hraunrennslinu, og febrar sst sast til elda Lakaggum. Undir hraun fru 13 bir en 29 arar jarir og hjleigur fru eyi um lengri ea skemmri tma vegna hraunstraums, gjskufalls, sandfoks og vatnagangs. Langflest ttu essi bli eftir a byggjast aftur. Jarir sem eyddust af hraunrennsli en byggust aftur voru um tu r eyi a mealtali, arar skemur.

Varanleg bein hrif gossins bskap landsmanna voru v ekki mikil. Hins vegar var skaplegt tjn af v a gosi dreifi fngerri gjsku upp lofthjpinn yfir llu landinu og miklu var raunar. Hn olli v a ma lagist yfir og hindrai slarljsi a n niur til jarar. Afleiingin var gfurlegir kuldar, kenndir vi muna og kallair muharindi. Svo vildi til a undanfarandi vetur hfu veri kaldir og snjungir noranlands og heyfyrningar v va nokkrar. Veturinn 178384 var svo afburaharur vegna munnar. Hey voru ltil eftir sumari og sums staar eitru af gossku. Fnaur tk a falla af heyleysi, flk flosnai upp af jrum, fr flakk og fll lka. Hafs l vi allt Norurland svo a ekki var hgt a skja nringu sjinn. Strax desember var flk fari a deyja r hungri ingeyjarsslu og Eyjafiri. Flk streymdi til verstva vestan- og suvestanlands. Margir komust ekki alla lei, og eir sem geru a voru margir ornir svo mttfarnir af nringarskorti a eir oldu ekki a komast njan fisk og du v unnvrpum.

Sumari 1784 heyjaist aftur lti, enda flk va mttfari eftir hungri um veturinn. Vi a bttust jarskjlftar sunnanlands gst sem felldu um 400 bi. Til a koma upp hsaskjli fyrir veturinn var a eya tma sem annars hefi nst til heyskapar. Mannfellir var v enn af hungri veturinn 178485. Sumari 1785 var hins vegar gott, og telst muharindum ar me loki.

Erfitt er a meta manntjn muharindum. kirkjubkum eru fleiri skrir dnir r landfarstt en hungri. En ar kemur engin farstt til greina sem hefi geta veri svo sk a hn drpi fjlda flks ef a hefi veri brilega sig komi. Blustt gekk um landi og eru heimildir um a hn hafi fellt um 1.500 manns. heild fkkai slendingum um 10.000 manns, r tpum 50 sundum tp 40 sund fr rslokum 1783 til rsloka 1786. Vi gar astur hefi mtt tla a v fjlgai um nlgt v eitt sund, svo a a hefi nstum mtt v sem blan felldi. Verur v a tla a muharindin hafi fkka jinni um 10.000 ea um 20%.

Venjulega veldur flksfkkun v a meira og betra lfsviurvri verur eftir handa eim sem lifa af, og m sj glgg merki ess eftir muharindi. Um aldir hafi veri skortur jarni til bskapar slandi. Hann olli v a flk fkk seint tkifri til a hefja bskap og ar me a ganga hjnaband v va var rm fyrir hjnaflk vinnumennsku, sst ef a eignaist brn. Margar konur giftust ekki fyrr en r voru komnar af frjsamasta skeii og eignuust v frri brn en ella hefi veri. Eftir muharindi var auveldara a f jarni, flk gifti sig yngra en ur og eignaist miki af brnum. ratugunum fyrir muharindi, 186080, hafi landsmnnum fjlga um 0,65% ri a mealtali nokkurn veginn brilegu rferi. runum 1787 og 1788 var fjlgunin lka mikil, um 0,64%. En tk hn vi sr, var 1,46% a mealtali runum 17891800 og komst yfir 2% bestu rum. Um aldamtin vantai aeins 2.000 upp a flksfjldinn vri binn a n v sem hann hafi veri fyrir muharindi.

essar tlur bera vitni um g lfsskilyri. Aftur mti held g a slendingar hafi ori fyrir miklu falli muharindunum. Hugmyndin um framfarir var farin a breiast t slandi og bj meal annars a baki njungatilraunum Innrttinganna Reykjavk. g kannai einu sinni einn tt essara njunga, nefnilega kornyrkjutilraunir. Hafi veri fari af sta me r aftur og aftur allt san rtt fyrir mija ldina, en vi muharindin httu r gersamlega. Anna dmi nefni g stundum tt ekki styjist a vi mikil rk og v sur rannsknir. slendingar httu nokkurn veginn alveg a dansa 18. ld og byrjuu ekki v a neinu marki fyrr en um ld eftir muharindi. Lengi hefur veri tali a etta stafi af v a heittrair Danakonungar hafi banna landsmnnum a dansa, og hafa menn velt v fyrir sr hvers vegna Freyingar hafi ekki tnt snum dansi v a eir hfu alveg smu kngana. Skoun mn er s a slendingar hafi hreinlega ekki veri skapi til a dansa runum eftir muharindi, og annig hafi danslistin tapast."

Heimild: https://www.visindavefur.is/svar.php?id=63643