Tindferš 61 - Jökulsįrgljśfur frį Dettifossi ķ Įsbyrgi
meš helgarferš ķ tjaldi ķ Įsbyrgi žann 17. - 19. jśnķ 2011
 

Hrikaleg Jökulsįrgljśfur
į stórbrotinni göngu frį Dettifossi nišur ķ Įsbyrgi
ķ köldu en lygnu og žurru vešri
og glimrandi góšu skyggni um landslag sem į engan sinn lķka ķ veröldinni...

Žrjįtķu Toppfarar lögšu Ķsland undir fót helgina 17. - 19. jśnķ og heimsóttu eitt stórbrotnasta svęši landsins
meš göngu um gullin gljśfur Jökulsįr į fjöllum frį Dettifossi nišur ķ Įsbyrgi ķ fallegu en svölu vešri...

Hrikaleikur landslagsins var ólżsanlegur og viš vorum óskaplega smį ķ tröllvöxnu landslaginu
sem fangaši okkur svo sterkt aš mann setti hljóšan į mörgum köflum į žessari göngu...

Gönguleišin breyttist stöšugt frį fyrsta skrefi til žess sķšasta meš viškomu į göldróttum slóšum sem skiptu litum, formum, įferšum, įsżndum ofan ķ sumarlegum gljśfrunum og uppi į hrjóstrugu hįlendinu... ķ įhrifamiklu landslagi allan tķmann... og skilaši okkur daušžreyttum ķ notalegt tjaldstęšiš ķ Įsbyrgi eftir 35,4 km į 11:45 - 12:02 klst. upp ķ 399 m hęš meš um 250 m hękkun og 600 m lękkun mišaš viš 314 m upphafshęš og 31 m endahęš..


Anna Rśn, Anton Pétur, Anton K., Arnar, Aušur, Įgśsta, Įslaug, Bįra, Brynja, Dóra, Einar Sig., Elsa Inga, Gušrśn Arndķs, Gušrśn Helga, Gylfi Žór, Hildur Vals., Jóhannes, Jón Atli, Lilja Bj., Lilja Kr., Lilja Sesselja, Nonni, Óskar, Sigga Sig., Sśsanna, Svala, Sęmundur, Valdķs og Örn.

Mynd tók Óskar Ingólfsson Wildboys į tķmastilli meš klettahlaupum ;-)
Sjį allar myndir hans hér!

...žar sem viš tók grillveisla og ķslenskt sumarkvöld fram į nótt ķ stilltu og fallegu vešri ķ Įsbyrgi... vešri sem var skķnandi gott bįšar nęturnar žrįtt fyrir noršankuldann og sannfęrši okkur endanlega um aš tjald er mįliš ķ sumarferšum Toppfara nęstu įrin...

-----------------------------------

Jökulsįrgljśfur - bók Sigrśnar Helgadóttur - stórfengleg bók - must read !

Fróšleikur ķ feršasögunni sem hér fer į eftir er aš mestu fenginn śr einstakri bók Sigrśnar Helgadóttur Jökulsįrgljśfur frį įrinu 2008
og af żmsum fróšlegum sķšum į veraldarvefnum. Ekki er annaš hęgt en męla sérstaklega meš bók Sigrśnar žeim sem ganga um svęši Jökulsįr žar sem lestur hennar opnar manni töfraheima gljśfranna og gefa manni svo miklu stęrri og dżpri upplifun af svęšinu en ella.
Ķ žessari frįsögn veršur stöku sinnum vitnaš ķ bókina žar sem ritari stóšst ekki mįtiš aš deila žvķ sem žar mį lesa... - ath meš fyrirvara um leyfi til aš birta žetta frį höfundi - sjį sķšar - annars tek ég žetta śt aftur!

Feršalagiš hófst meš akstri frį Reykjavķk um įttaleytiš aš morgni sautjįnda jśnķ žar sem viš geršum okkur heilmikiš feršalag śr vegalengdinni og komum viš ķ Borgarvirki Hśnavatnssżslu, ķ Kantrżbę į Skagaströnd, ķsbśš į Akureyri og loks kvöldmįltķš į Gamla Bauknum į Hśsavķk.

Helmingur hópsins var žegar kominn noršur og einhverjir sameinušust okkur į Hśsavķk en ašrir skilušu sér fyrr eša sķšar ķ Įsbyrgi
fram aš upphafi göngunnar.

Meš žessu móti varš feršalagiš įreynslulaust og svo afslappaš aš viš vorum komin ķ Įsbyrgi įšur en viš vissum af...

Vešurspįin var ekki sérlega góš fyrir žessa helgi į noršur- og austurlandi... noršaustanįtt, kuldi en hęgur vindur žó og śrkomulķtiš... vešriš į leišinni noršur var ekki beisiš... ķskaldur noršangarrinn og viš vissum ekki hvaš viš vorum bśin aš koma okkur ķ... žar til viš lentum į Hśsavķk žar sem vešriš var meš įgętum... logn og skżjaš... rétt eins og ķ Įsbyrgi žar sem frišsęldin ein og dęmigert ķslenskt sumarvešur réš rķkjum...

Anton og Helga konan hans og Jóhannes, Lilja B., Elsa Inga og Anton Pétur voru mętt į svęšiš nóttina įšur og voru virkilega aš hafa žaš notalegt žegar viš męttum... į boršum var m. a. nżveitt fiskmeti frį Antoni veišimanni...

Morguninn eftir fórum viš meš bķlum Fjallasżnar ķ sušur vestan meš JökulsįnniDettifossi og tók aksturinn mun styttri tķma en heimamenn höfšu įętlaš eša innan viš klukkustund, žar sem įstand vegarins var meš įgętum og engin umferš į leišinni. Fķnt vešur ķ tjaldinu um nóttina, logn og um 5°C og smį skśr, fķnasta vešur um morguninn, skżjaš og lygnt... en ķ rśtunni lęstist žokan um okkur į leiš upp į hįlendinu og rigningin meš...

Viš byrjušum žvķ į aš klęša okkur ķ gallann žegar śt śr rśtunni var komiš og reyna aš svekkja okkur ekki į žvķ aš fį ekkert skyggni žvķ žaš sįst lķtiš sem ekkert lengra en 1-200 metra... en um leiš og viš lögšum af staš gangandi kl. 8:36 var žokudumbungurinn tekinn aš lyfta sér og umhverfiš opnašist fyrir okkur eins og spilaborg tröllvaxinna bjarga... ķ hįskżjušu vešri meš stöku sólargeislum žaš sem eftir lifši dags...

Žaš var hins vegar gott aš vera vel gallašur fyrir Dettifoss žvķ fossrigningin fór um allt svęšiš og rennbleytti stķgana sem eru blautir allt įriš um kring śr frį fossinum. Žaš var sérkennilegt aš vera žarna einsömul į ferš į žessum vinsęla feršamannastaš... ekki sįla fyrir utan okkur nema einn bķll austan įrinnar...

Lķtiš ķ įnni og vatnsmagniš žvķ hvorki mikiš né gruggugt eins og gjarnan er yfir sumartķmann... viš vorum žaš snemma į feršinni aš vetrarhamurinn var enn ķ įnni į žessum slóšum... en fengum žį friš ķ stašinn til aš dóla okkur ein aš vild um svęšiš...

Sjį mynd til samanburšar tekin ķ könnunarleišangri žjįlfara ķ jślķ 2010
žar sem jökulvatniš er mun umfangsmeira og gruggugra og lķkara žvķ sem feršamenn sjį į sumrin.

Dettifoss er öflugasti foss Evrópu, 45 m hįr og 100 m breišur...
Mešalrennslu hans er 193 rśmmetrar į sekśndu en ķ flóšum fer žaš upp undir 600 rśmmetra į sekśndu...

 Mynd til samanburšar frį sķšasta sumri ķ jślķ žar sem stęrš fossins, grugg hans og kraftur sést vel.

Frį Dettifossi lį leišin um björg og sand nišur į Hafragilsundirlendiš sem er merkt sem krefjandi gönguleiš į öllum kortum į svęšinu
sökum brattrar nišur- og uppgönguleišar...

Į nišurleišinni var kašall til stušnings og sóttist žetta vel ķ stórum hópi gegnum einstigiš nišur...

Góšar tröppur nišur en engu aš sķšur gott aš hafa kašalinn žar sem lķtiš mį śt af bregša
og strįkarnir stilltu sig um aš fara ašrar leišir žarna nišur til aš styggja ekki hjöršina... ;-)

Viš tók ęvintżraland Jökulsįrinnar... nišur meš botnlausri fegurš hennar...

Sumariš var komiš nišri ķ gljśfrunum... žó enn rķkti vetur upp į hįlendinu...

Jón Atli tók žessa mynd... į vélina sķna... sem hann lįnaši žjįlfara góšfśslega um morguninn... žar sem hans vél gaf sig ķ byrjun göngunnar...

Hann bjargaši nįnast lķfi og sįl žjįlfarans meš žessu lįni...

Fariš var um björg og skrišur, kletta og móa... og gönguleišin var greišfęrari į verstu köflunum en žjįlfarar įttu von į...

Fossvogur... fagur og dimmblįr... litir saklauss ferskleikans og lķfsreynds jökulsins  ķ vatninu voru magnašir...

Žessi kafli virtist hęttulegur aš sjį...

 ...en stķgurinn var góšur og vel breišur fyrir göngumenn sem eru öllu vanir viš aš fóta sig...

Ķ björgunum... eins og heimamenn kalla Jökulsįrljśfrin... uršum viš bókstaflega bergnumin į żmsum stöšum į leišinni...

Žarna stöldrušum viš viš og fundum tröll og kletta... fiska og fugla... plöntur og pöddur...
...heila veröld žarna nišri į Hafragilsundirlendinu einu saman...

Upp śr žvķ var fariš ekki sķšri leiš en nišur...

Upp aš risavöxnum stušlabergshömrunum sem nįnast gleyptu okkur...

Išagręn og blómleg sveitin milli bjarga... meš jįrnaš grjótiš nešanvatns...

Hvernig tķmdum viš aš yfirgefa žennan staš... žarna hefši mašur getaš tjaldaš og dólaš sér heilan dag...

Inn var fariš meš Hafragili.. og bergvatnsįnni sem žarna rann svo tęr og frišsęl
aš mašur nįnast komst ekki śr sporunum fyrir rósemdinni sem yfirtók mann...

Bergvatnsį er eldra orš yfir Lindį. Įr į Ķslandi eru flokkašar ķ žrennt; Jökulsįr sem renna frį skrišjöklum og jökuljöšrum, Dragįr sem flytja ašallega yfirboršsvatn (nżlega śrkomu) til sjįvar og Lindįr (Bergvatnsįr) sem flytja vatn frį stöšuvötnum sem geyma bęši aš litlum hluta nżlegt vatn af śrkomu en ašallega eldra vatn, grunnvatn sem leitaš hefur upp į yfirboršiš og safnast saman ķ smįar og stórar įr eša stöšuvötn.

Fremstu menn komnir yfir og upp... lengst fyrir ofan...

Stušlaberg:

Stušlaberg myndast žegar fast efni dregst saman og minnkar žannig rśmmįl sitt viš kólnun og storknun. Hraunlög springa žegar žau kólna og sprungurnar mynda sem nęst rétt 90° horn į kolnunarflötinn en ķ hraunlögum er kólnunarflöturinn efra og nešra borš laganna en gangar spinga śt frį vinstri og hęgri hlišarfleti rifjunnar ķ jaršskorpunni sem žeir myndast ķ. Flestir stušlar eru fimm- eša sexhyrndir en geta veriš frį žremur upp ķ nķu hliša og ręšst hornafjöldi af kristallastęrš og dreifingu efnisins. Öll hraun springa og stušlast reglulegt stušlaberg myndast eingöngu ef vatn eša hringlaga kólnunarfletir valda žvķ aš stušlabergiš veršur sveiplaga og alsett stušlabergsklösum eins og t. d. ķ Hljóšaklettum og öšrum stöšum ķ Jökulsįrgljśfrum (Ķslenski jaršfręšilykillinn).

Stušlabergiš lék stórt hlutverk ķ žessari göngu og įtti hug okkar allan žennan dag....

Sjį afganginn af snjósköflunum utan ķ berginu...

Žaš var hreinlega freistandi aš kasta af sér skóm og sokkum og vaša śt ķ į tįslunum til aš finna gersemar...

Hafragil... var eitt af ógleymanlegustu stöšunum į leišinni...

Upp var fariš hinum megin gilsins į slóša sem enn kom į óvart žvķ žrįtt fyrir bratta og vķšsjįrvert landslag
var aušvelt aš fóta sig og njóta hvers augnabliks...

Birkiš er algengasta trjįtegundin ķ gljśfrunum / Įsbyrgi... į eftir žvķ koma vķšir (loš- og gul-) og reynitré...
 og svo lifa barrtré góšu lķfi ķ Įsbyrgi en žau voru gróšursett žar į įrunum 1947 - 1977
og hefur sį gjörningur veriš gagnrżndur aš sumum sķšar meir.

Komin upp śr Hafragilsundirlendi... einum tignarlegasta göngukafla leišarinnar sem er vel žess virši aš taka sem hringleiš
ef menn eru į bķl og keyra aš Dettifossi og gefa sér ca 2 klst. göngu į rólegu dóli...

Viš tóku brśnirnar į kafla eftir gljśfrunum... stórgrżtt og smįgrżtt, sandur og möl, mosi og lyng...

Lyngmóar eru algengasta gróšurlendiš į žessu svęši, gjarnan stóržżft og ķ žeim vaxa fyrrnefndar trjįtegundir įsamt żmsum geršum plantna eins og blįberja-, kręki-, beiti-, og sortulyng, fjalldrapa, eini, holtasóley og saušamerg...

Vešriš lék viš okkur žennan dag žrįtt fyrir allt... lygnt allan tķmann, stöku gola į berskjöldušum köflum en annars lognmolla ef skjól... śrkomulaust nema ķ upphafi viš Dettifoss žó oft mįtti halda aš žaš fęri aš rigna... hįskżjaš allan tķmann svo viš mįttum vel sjį landslagiš allt nęr og fjęr... og sólin skein meira aš segja į nokkrum köflum og var oft eins og nęstum žvķ aš brjótast alla leiš nišur til okkar ķ eitt skipti fyrir öll...

Žaš eina sem var okkur ekki ķ hag var kuldinn... ekki mikiš meira en um 5° stiga hiti žegar verst lét... heitara ķ sólinni... en žaš er einfaldast aš klęša kulda af sér... miklu erfišara aš klęša af sér śrkomu og vind į langri göngu... viš hefšum ekki getaš fariš žessa gönguleiš nema ķ hagstęšu vešri... til žess var hśn of löng...

Litiš til baka yfir farinn veg...

Hin ęgilega Jökulsį į fjöllum var frišsęl žennan dag... full af bergvatni... lķtiš af jökulvatni og žvķ óvenju tęr og róleg...
enn ķ vetrarham og hvergi byrjuš aš skola burt veturinn af Vatnajökli...

Varla fariš aš vora uppi į gljśfurbarminum... haustlegt ef eitthvaš var...

Ķ Gljśfrunum hafa greinst 240 hįplöntur... 90 tegundir mosa... 120 tegundir fléttna... 90 tegundir stórsveppa...
en gróšurinn ķ Jökulsįrgljśfrum er ekki aš öllu leyti vel rannsakašur...

Lilja B., Sśsanna, Lilja Sesselja, Hildur Vals og Gušrśn Arndķs meš Gljśfrin ķ baksżn...

Hlaupin į 17. og 18. öld:

Ķ upphafi 18. aldar sżnist fjandinn hafa oršiš laus. Į 24 įra tķmabili, frį 1707 til 1730 uršu sex stórhlaup ķ įnni og ķ raun mun fleiri žvķ flest hlaupanna komu ķ mörgum gusum į nokkurra mįnaša tķmabili. Engu lķkara en aš į žessum tķma hafi veriš langvarandi eldvirkni undir Dyngjujökli žar sem gaus ķ hrinum meš nokkurra įra hléum į milli.

Lżsingar eru til af afleišingum flestra žessara hlaupa. Ķ gljśfrum įrinnar drįpust ernir, fįlkar og hrafnar į hreišrum sķnum en nešan žeirra flęmdis įin um lįglendiš allt frį Vķkingavatni ķ vestri til Nśpa ķ austri. Į žessum tķma voru žarna margir bęir og sel og mikil tśn og engi. Ķ hamförunum fórust mörg hundruš fjįr, tugir hesta og eitthvaš af nautgripum. Įin bar meš sér klakastykki į stęrš viš fjöll og land fór į kaf ķ grjót og aur svo bestu slęgjur breyttust ķ blįan sand. Įhrifin nįšu allt til hafs. Žar sem įšur höfšu veriš hafnir og menn róiš til fiskjar var sandurinn einn. Žegar ósköpunum linnti voru nokkrir bęir og sel farin ķ eyši. Stórbżli sem sjįlf stóšu utan flóšasvęšanna svo sem Įs ķ Kelduhverfi og Skinnastašir ķ Öxarfirši höfšu misst vķšfešm engi ķ grjót og sand. Menn viršast žó ķ flestum tilfellum hafa getaš foršaš sér en įttu stundum fótum fjör aš launa og hķmdu į hśsrjįfrum į mešan flóš sjötnušu.

Ekki er vafi į aš hlaup žessi hafa veriš grķšarlega mikil og sjįlfsagt ekki ólķk žeim hlaupum sem nśtķmamenn hafa séš fara nišur Skeišarįrsand. Engu aš sķšur hafa žessi sögulegu hlaup veriš smįmunir hjį žeim hamfarahlaupum sem einhverjum įržśsundum fyrr ęddu nišur farveg Jökulsįr og skópu gljśfrin sem viš hana eru kennd.

(Bls. 33 - 34).


Sśsanna, Sigga Sig., Įslaug, Dķa og Óskar.

Eftir gljśfurbarmana frį Hafragilsundirlendi tóku Ytra og Syšra Žórunnarfjall viš...
meš ęgifagra Katlana ķ fjarska framundan...

Žórunn Finnbogadóttir frį Įsi:

Žórunn įtti aš hafa flśiš Svartadauša (1402-1404) til žessara fjalla žar sem um brįšsmitandi sjśkdóm var aš ręša... en žegar haršnaši ķ dalnum og allur matur uppurinn svo valinn var smaladrengur til aš slįtra... į hśn aš hafa smakkaš fyrst og sagt kjötiš óętt meš öllu, haldiš til byggša og komist aš žvķ aš pestin geysaši ei meir... en sķšar višurkennt aš hafa logiš til um kjötiš... žaš hafi veriš žaš besta sem hśn hafi nokkurn tķma smakkaš en hśn hafi ekki žoraš aš višurkenna žaš žar sem hśn hafi óttast aš hśn yrši žį nęst ķ slįturröšinni žar sem hśn var vel ķ holdum...

Sķšar hafa menn véfengt sögu žess sem er of lygileg til aš vera annaš en sönn aš einhverju leyti... žar sem Žórunn var barn aš aldri žegar Svartidauši geysaši... en sagan gęti passaš viš Bólusótt sem fór um landiš įriš 1431 žegar Žórunn var rįšskona į besta aldri aš Įsi...

Hamfarahlaup Jökulsįr į Fjöllum:

Ķ einstakri bók Sigrśnar Helgadóttur um "Jökulsįrgljśfur - Dettifoss, Įsbyrgi og allt žar į milli" mį lesa um tilurš Jökulsįrgljśfra, dżra- og plöndulķf, jaršsögu og mannlķfssögu...

Žar mį lesa m. a. aš kenningar um aš hamfarahlaup hafi myndaš jökulsįrgljśfur og nįgrenni hafi fįir véfengt.

Lengi vel töldu menn aš jaršskjįlftar hefšu mótaš landslag gljśfranna... og lķfsseig allt fram į sķšari hluta 20. aldar var kenningin um aš Įsbyrgi vęri jaršfall... en žegar menn uppgötvušu aš ķ hluta jaršvegar svęšisins vantaši heilu Heklulögin fóru menn aš įtta sig į aš svo virtist sem heilu jaršlögin hefšu skafiš burt af svęšinu... smįm saman mótušust kenningar um hamfarahlaup Jökulsįr į fjöllum og greinir menn į um stęrš og gerš žeirra en nś er tališ aš hamfarahlaup hafi oršiš ķ Jökulsį į Fjöllum fyrir um 7100 įrum, 4600 įrum, 3000 įrum og 2000 įrum... elstu hlaupin lķklega žegar jökulstķflur brustu og lón brutust fram en žau yngri fremur orsakast af eldgosum undir jökli, t.d. ķ Bįršarbungu, Kverkfjöllum eša Dyngjujökli...

Ķ žessum hamfarahlaupum er tališ aš runniš hafi 200žśs til milljón rśmmetra į sekśndu, fyllt Jökulsįrgljśfrin öll og flętt um nįgrenni žeirra og mótaš landiš meš rofi og seti... en stęrstu hlaupin hafa fariš yfir 1400 ferkķlómetra lands og eru meš stęrstu flóšum sem vitaš er um ķ veröldinni... (bls. 26 - 28).

Ķ Hólmatungum var kęrkomiš salerni og borš sem viš įkvįšum aš nesta okkur viš žó lautin sé vinsęlli hjį sumum ķ klśbbnum...

Jón Atli, Brynja, Rósa - Aušur, Lilja K., Einar Sig.

Elsa Inga, Anton Pétur, Arnar - Gušrśn Helga, Anton, Gušrśn Arndķs.

Eftir pįsuna tók stórfenglegt landslag Katlana nešan viš Hólmatungur viš... stašur sem ekki er ķ leišinni žar sem taka žarf krók nišur aš įnni og veldur aš er ekki eins žekktur né vinsęll og Hljóšaklettar, en ekki sķšri og ķ raun fegurri aš margra mati...

Tęrar lindįr renna žar saman viš grugguga jökulįnna... įr sem komiš hafa langan veg og hefšu ekki skolast žessa leiš til sjįvar nema af žvķ hamfarahlaup fyrri tķša hafa opnaš žennan stórbrotna žverskurš gegnum landslagiš...

Bergiš fariš aš gefa sig undan beljandi įnni... sem erfitt var reyndar aš sjį fyrir sér žennan dag
žar sem hśn var svo frišsęll félagsskapur okkar..

Holandi bergiš smįm saman til allra hliša... algerlega magnašur stašur...

 ...og stundum holaš ķ gegn svo sjį mįtti vatniš undir manni...

Jökulvatn og lindarvatn Jökulsįrinnar į Fjöllum...

Sjį mynd til samanburšar ķ könnunarleišangri žjįlfara ķ jślķ 2010
žar sem beljandi fljótiš er mun kraftmeira gegnum katlana en žennan jśnķdag 2011...

Žaš var erfitt aš yfirgefa žetta ęvintżraland Katlana...
...žar sem įin byltist ķ ógurlegum flaumi af svo miklum krafti aš sumum finnst ógnin og mikilfengleikurinn til jafns į viš Dettifossinn sjįlfan.

Ķ feršabók Žorvaldar Thoroddsen sem feršašist um Ķsland alls 17 sumur ķ röš įrin 1881 - 1889
lżsir hann eftirfarandi um Hólmatungur įriš 1884 svo mašur bliknar viš lesturinn
žar sem hann nęr vel aš lżsa įhrifum manns af žessum staš:

"Žegar nęr dregur Svķnadal, veršur landslag viš įna einkennilega fagurt og svo stórkostlegt aš illt mun vera aš finna į Ķslandi annaš eins. Gljśfrin žar eru oršin breišari og skorin nišur ķ žverhnķptum stöllum. Syllur og stallar nišur undir į eru grasi vaxnir, vķša birkiskógur og vķšir. Smįgil safnast saman og mynda dįlitla į er fellur nišur ķ gljśfrin. Heitir hśn Hólmsį. Landslag hér er mjög fagurt, žverhnķptir hamrar og gljśfur, klettastrókar ķ żmsum myndum, fljótiš meš išukasti, frošu og fossum og svo allt reifaš ķ grasi og skógi (bls. 383-384)".

Litil til baka nišur aš Kötlunum...
Uppįhaldsstašur leišarinnar hjį mörgum žennan dag žegar fariš var yfir daginn um kvöldiš...

Viš tóku Hólmįrfossar sem föngušu mann ekkert sķšur en Katlarnir og verša manni ógleymanlegir fyrir lķfstķš.

Hvķlķk fegurš ķ žessum hvķtfyssandi vatnsföllum innan um išagręnt birkiš og brakandi ferskan vatnagróšurinn...

Ķ listilegri bók Sigrśnar mį lesa um skóglendi... aš ķ nįttśrulegum skógum séu tré af öllum stęršum og geršum žar sem dauš tré standa įfram en falla loks og rotna į skógarbotninum og eru mikilvęgur hlekkur ķ lķfkešju skógarins, nęring og skjól fyrir sveppi, smįdżr og plöntur. Žegar stór tré falla myndast glufur fyrir minni og yngri tré aš taka viš og vaxa en žannig endurnżjar skógurin sig hęgt og hljótt meš tķmanum. Skógarhögg žar sem fleiri tré eru fjarlęgš en žau sem fį aš vaxa gengur į skóginn og hann endar eingöngu ķ kjarri(bls 48).

Ķ bók Sigrśnar mį lesa aš skógurinn ķ Įsbyrgi hafi veriš nżttur frį landnįmi meš mikilli aušsęld Įsverja sem bjuggu į svęšinu į fyrstu öldum byggšar. Mikiš var hins vegar gengiš į skóginn svo hann lét į sjį og skv. heimildum frį 18. öld var hann oršinn illa farinn vegna ofnżtingar en lifaš af fram į 20. öld žegar hagur landsmanna vęnkašist og ekki voru sömu not fyrir timbriš og įšur (bls. 47).

Žį segir ķ bókinni af framleišslu jįrns į fyrstu öldum Ķslandsbyggšar žar sem notast var viš mżrarrauša meš žvķ aš bręša jįrniš śr raušanum meš gķfurlegu magni af višarkolum. Vķša ķ Jökulsįrgljśfrum mį rekast į holur ķ jöršina sem eru rśmlega 1,5 m ķ žvermįl og eru taldar gamla kolagrafir sem kśffylltar meš tjįkurli sem sķšan var kveikt vel ķ og byrgt yfir meš mold og torfi svo loft kęmist ekki aš brunanum en žį slokknaši į gröfinni og višurinn kolašist.

Įn kola var heimiliš örkola, śrkola vonar um lķfsbjörg... žaš er tęr snilld aš lesa žessa bók...

Ķ Hólmsįrfossum uršu litirnir eins ferskir og tęrir og žeir geta oršiš ķ nįttśrunni...

Ólżsanleg fegurš sem erfitt var aš slķta sig frį... og engar myndir geta sżnt... enn einu sinni į žessari leiš...

Viš tók Stallį mešfram Stöllum og var žetta einn af žessum hlutum leišarinnar sem lķtiš eru žekktir
en komu žeim mun meira žį į óvart og voru efst į lista hjį nokkrum žegar fariš var yfir daginn į tjaldstęšinu um kvöldiš...

Hrikalegt og einhvern veginn yfirvegaš stušlabergiš fyrir ofan mann kallašist į viš spriklandi en frišsama Stallįnna fyrir nešan
og mašur vissi ekki hvort mašur įtti aš lķta upp eša nišur til aš missa ekki af neinu...

Sumir stušlarnir lentir ķ įnni og mašur fann jafnvęgiš ķ landslaginu sem žarna hefur lifaš saman gegnum žykkt og žunnt um įržśsundir...
löngu įšur en smįhlutir eins og viš... mašurinn komu viš sögu...

Kyngimagnašur frišur og yfirvegun nįttśrunnar sem mašur andaši inn um öll vit og reyndi aš geyma ķ hjarta sér...

Žetta var eina įin sem vaša žurfti yfir į leišinni žar sem alls stašar annars stašar voru göngubrżr... en žaš var yndislegt aš skola tęrnar og višra fęturna į löngum göngudegi... eftir į aš hyggja var žetta naušsynlegur hluti af žvķ aš komast gegnum žessa löngu göngu meš ferska fętur...

Žśfubjarg... grjótiš sem hlašist hafši upp ofan į stušlunum fangaši athygli okkar...
enn ein verksummerkin um žessar stórkostlegu hamfarir sem įtt hafa sér staš ķ gljśfrunum fyrir okkar mannsins tķš...

Gloppa... töfrandi fagur nestisstašur fyrir žį sem žarna vilja į... en viš įttum stefnumót viš Kirkjuna ķ Hljóšaklettum...

Gloppa leynir į sér žvķ austan hennar, žangaš sem viš fórum ekki en žar er djśpt nišurfall sem ganga mį śr i stóran helli undir klettinum en hellirinn var notašur sem beitarhśs ķ Svķnadal, ekki sķst į śtmįnušum žegar enn var mikill snjór į svęšinu.

Viš tóku Hljóšaklettar...

Nafn žeirra er tilkomiš af smįbergmįli sem heyra mį af įnni...
bergómnum af įnni sem heyra mį vel t. d. fyrir utan kirkjuna... hellinn sem viš vorum į leiš ķ...

Landslagiš varš hlżlegra og gróskumeira...

Litirnir dżpri og andstęšurnar sterkari...

Ķ Jökulsįrgljśfrum eru rśmlega 100 tjarnir... stórar og smįar.. hyldjśpar eša grunnar svo žęr žorna ķ žurrkatķš... sumar eru gamlir fosshyljir, ašrar reglulega lagašir skessukatlar... eša holur sem myndušust žegar ešjan ęddi nišur farveg sinn og żmsilegt lét undan...

Tališ er aš fyrir um 9000 įrum hafi 6 km löng bogin eldsprunga opnast eftir endilöngum įrdalnum
žar sem gjall- og hraungķgar... Hljóšaklettar og Raušhólar eru nyrst af žessum gķgum...

Karl og Kerling... og Tröllahellir... žekktustu klettarnir ķ Jökulsįrgljśfrum...
Żmsar žjóšsögur eru til af žeim... ein af pari sem gleymdi sér į nęturśtstįelsi og nįšu ekki ķ hellinn viš sólarupprįs...

Sólin leit viš į žessum kafla og fylgdi okkur gegnum alla Hljóšaklettana...

Tröllkarkinn ķ Hljóšaklettum... stórskorinn meš stóran stein ķ kjaftinum...

Hann į aš hafa reynt aš hrifsa til sķn smaladreng sem plataši hann til aš bryšja grjót sem drengurinn žóttist tyggja... svo gleymdi tröllkarlinn sér viš aš reyna aš tyggja grjótiš aš sólin nįši honum viš dagrenningu...

Jökulsįrsorfnir steinar og stušlaš berg...

Žetta var sannkallašur töfraheimur...

Ķ bók Sigrśnar mį lesa vangaveltur um skįlavešrun... eša bżkśpuvešrun žar sem vķša ķ bergveggjum Jökulsįrgljśfra eru undarlegar holur, eins og litlar skįlar sem mynda óreglulegt mynstur. Sambęrilegt mynstur er helst aš finna mešfram sjįvarströndum en tališ er aš dökku hlutar bergsins sem dreifast um žaš eins og rśsķnur ķ jólaköku vešrist hrašar en ljósi hlutinn ķ berginu og detti śr berginu svo eftir standa holurnar eins og rśsķnur hafi veriš plokkašar śr jólakökunni...  bls. 168.

Óborganlegar tröppurnar ķ Hljóšaklettum tóku viš gegnum klettaborgina...

...svo oft mįtti ekki į sjį hvort manngert vęri ešur rašaš nišur af nįttśrunnar hendi...

Af mörgum talinn einn fegursti hluti gönguleišarinnar og lķklega sį žekktasti...
Hann dregur aš sér žśsundir feršamanna į įri hverju enda er tjaldstęšiš ķ Vesturdal sannkölluš vin...

Hljóšaklettar eftir Einar Benediktsson:

...

Undranna sönghöll hér er mér svo nęr
andi žess lķfs sem bęrist og gręr
sem ber eitt andvarp frį kletti til kletts
og kęrleik frį sįl til sįlar.
Sś fegurš og kyrrš žess frišarbletts
ķ fjarlęgš ķ jökulsį lagnspiliš slęr
en heišin viš dagsbjarmann drśpir svo vęr
og drekkur bergómsins skįlar.

Nś sit ég viš bergsins blakka vegg
og bęn mķns hugar viš fót žess legg
annarleg rödd ber mér eintal mķns sjįlfs
sem įlfsróm ķ vöku mig dreymi.
Ég hvķli viš straum žessa huldumįls
og hljómsprota slę į hinn kalda stein
en lindin sprettur fram lifandi hrein
śr lķflausa klettsins heimi.

Er nokkuš svo helsnautt ķ heimsins rann
sem hjarta er aldrei neitt bergmįl fann
og nokkuš svo sęlt sem tvęr sįlir į jörš
samhljóma ķ böli og naušum?
Ein barnsrödd getur um fold og fjörš
falliš sem žruma aš hamranna storš
eins getur eitt kęrleikans almįttugt orš
ķshjartaš kvešiš frį daušum.

Viš stefndum til kirkju... og lögšumst til hvķlu... fengum friš... ķ tįm og fótum... jafnvel sįlinni meš smį blundi...

Besti įningarstašur leišarinnar og kęrkomin hvķld eftir langan veg aš baki eša rśma 24 km... og ašra 11 km framundan...

Nonni, Dóra, Gušrśn Helga og Arnar meš Drķfu aš hvķlast...

Žęr systur geršu žaš skynsamlegasta ķ stöšunni og lögšust til svefns žennan hįlftķma sem viš tókum žarna til aš hlaša batterķin...

Anton Pétur plįstraši sig eins og fleiri žennan dag enda męddi ansi mikiš į fótunum langa vegalengd...

Hópmynd meš tķmastilli al la Óskar sem alltaf tekur meš sér stóran žrķfót ķ feršir sķnar...

Efri: óskar, Einar Sig., Valdķs, Nonni, Arnar, Gušrśn Helga, Anton Pétur, Gušrśn Arndķs, Anton, Lilja B., Jóhannes, Svala, Rósa, Örn, Sęmundur, Sśsanna, Jón Atli og Lilja Sesselja.
Nešri: Gylfi Žór, Bįra, Hildur Vals., Dóra, Drķfa, Elsa Inga, Anna Rśn, Brynja, Aušur, Įslaug, Dķa, Lilja K., Įgśsta og Sigga Sig.

Viš tókum žetta sįlręnt ķ köflum... rśmlega 6 km eftir aš brśn Įsbyrgis og svo einhverjir rśmir 3 km žašan ķ tjaldstęšiš... žetta er ekkert...

Ekki dró śr ęgilegri fegurš leišarinnar į žessum kafla...

Tjarnir og björg sem aldrei fyrr og ilmandi hlżr gróšurinn plataši mann śr fötunum...

Berggangurinn nyrst ķ Hljóšaklettum er talinn hafa bęgt hlaupunum frį Raušhólum žannig aš eftir standa hreinir gķgarnir žar meš gjalli og öllu saman ólķkt Hljóšaklettunum sjįlfum žar sem vatnsflaumurinn hefur tekiš allt lauslegt meš sér og eftir standa gķgtapparnir..

Sigga Sig staldrar viš eina smķšina sem gafst į aš lķta ķ bergganginum žar sem sjį mįtti lagskiptinguna ķ bergganginum meš stušlana innst.

Viš gengum gegnum bergganginn og svo mešfram honum upp į klettana...

Śtsżnisgatiš į bergganginum...

Mögnuš gönguleiš...

Raušhólarnir tóku viš ķ brakandi hrauni...

Meš einstöku śtsżni til baka yfir Hljóšaklettana... žetta var eins og ķ teiknimynd...

Žetta er sveitin hans Óskars Wild... hann žekkti hverja fjallsžśfu og deildi žvķ meš okkur...
Veriš hér aš sumri sem vetri og gengiš til veiša...

Bśiš var aš loka gönguleišinni yfir Raušhólana svo viš žurftum aš snśa viš nišur į stķginn sem liggur mešfram Raušhólunum...

Sunnlenska blóšiš tók sérstaklega eftir öskusandinum sem var um allt žarna... undir birkinu. mosanum og lynginu...
sem tók viš fram aš Įsbyrgi...

Gullnir litir gróšursins ķ sķšdegissólinni og viš fengum enn einu sinni nżtt landslag til aš njóta...

Sķšasti kaflinn eftir nišur aš brśn Įsbyrgis var gróšurmikil og hlż...

Stöku sķmtal į leišinni enda langur dagur... Sigga Sig kom frį Akureyri eftir aš hafa śtskrifaš yngstu dótturina sem stśdent śr Menntaskólanum į Akureyri deginum įšur žann 17. jśnķ viš mikil hįtķšarhöld eins og MA er einum lagiš... hana munaši ekkert um aš męta ķ Įsbyrgi frį Akureyri meš žvķ aš vakna kl. 4:30 og lenda fyrir klukkan 07:00 ķ rśtuna um morguninn... og keyra aftur til baka eftir gönguna um kvöldiš...

Ķ kvķunum fram aš Įsbyrgi liggja heilu brśnirnar undan hamfarahlaupunum sem mokaš hafa śt byrgi ķ gljśfrabrśnina

Žar leyndust enn einu śtgįfurnar af tjörnum gegnum bergholur og hella...
undan klöppum og hömrumgirtu birkikjarrinu sem lofaši Įsbyrgi svo nęrri aš skķna fór ķ brśnir žess ķ fjarska...

Skyndilega vorum viš komin fram į brśn Įsbyrgis ķ einu fegursta augnabliki göngunnar... stórbrotiš landslag ķ smęš okkar göngumannanna og viš gleymdum allri žreytu meš žvķ aš leggjast fram į brśnirnar og bara njóta ķ hljóšri ašdįun yfir einu fallegasta nįttśruundri Ķslands...

Sumarmorgun ķ Įsbyrgi eftir Einar Benediktsson

...

Įsbyrgi prżšin vors prśša lands
perlan viš straumana festi
frjótt eins og óšal hins fyrsta manns
fléttar hér blómin ķ hamranna krans.
Strandbjörgin kvešjunni kasta į gesti
krżnd eins og jįrn undir hesti.

Sögn er aš eitt sinn um śthöf reiš
Óšinn og stefndi inn fjöršinn.
Reišskjótinn Sleipnir į röšulleiš
renndi til stökks yfir hólmann į skeiš
spyrnti ķ hóf svo aš sprakk viš jöršin
sporaši byrgiš ķ svöršinn.
 

Ašalhópmynd feršarinnar

meš forlįta žrķfót Óskars... hann lagši į sig klettahlaup ofan af brśninni til aš nį hópnum į mynd... žaš var žess virši... aš ganga alla žessa leiš žó ekki vęri nema til aš vera nįkvęmlega žarna... į žessari brśn... ķ žessum skógivöxnu björgum... žar sem hitinn fer nokkra daga ķ hverjum sumarmįnuši yfir 20°C skv. vešurmęlingum įranna 1999 - 2007...

Sķšustu kķlómetrar dagsins voru gengnir meš austurbrśnum Įsbyrgis gegnum skóg, klappir, hraun og mjśka moldarstķga
žar sem žreytan nįši aldrei yfirtökum fyrir töfrum landslagsins allt ķ kringum mann...

Okkur var ekki ętlaš annaš en taka sķšasta įfangann almennilega... meš smį klöngri nišur Tófugjį žar sem reipi var til stušnings...

Léttleiki yfir žvķ aš hvķldin var nęrri og yfiržyrmandi žakklęti meš einstakan göngudag aš baki tókust į žessa sķšustu metra...
ķ seilingarfjarlęgš var tjaldstęšiš svo hlżtt og mjśkt, svo frišsęlt og notalegt...

...žar sem viš grillušum ķ brjįlašri samvinnu... boršušum snilldarkvöldverš...
 og vöktum saman fram yfir mišnętti ķ botnlausri gleši eftir afrekiš...

Žversniš göngunnar ķ heild.

Lagt af staš ķ 314 m hęš, lękkaš sig nišur ķ 236 m ķ Hafragilsundirlendi og minna ķ Kötlum og Hljóšaklettum įšur en viš lentum nišri ķ Įsbyrgi ķ beinni lķnu um Žjófugjį ķ 31 m yfir sjįvarmįli eftir alls um 35,4 km į 11:45 - 12:02 klst. meš alls hękkun upp į um 250 m hękkun og 600 m lękkun.

Gönguleišin ķ heild frį Dettifossi aš Įbyrgi meš viškomu ķ Hafragilsundirlendi, Hólmatungum og Hljóšaklettum.

Sannarlega ein stórbrotnasta gönguleiš landsins aš baki...
sem vel var žess virši aš keyra hįlft landiš į enda fyrir deginum įšur og daginn eftir...
Svona dagur ķ óbyggšum er ómetanlegur...

Sjį frįbęrar myndir Óskars Wildboys: http://wildboys.123.is/album/Default.aspx?aid=208285
en nokkrar myndir žessarar frįsagnar voru fengnar aš lįni frį honum ;-)

Sjį allar myndir žjįlfara hér:
 https://picasaweb.google.com/Toppfarar/T61JokulsargljufurDettifossToAsbyrgi180611

Nokkar fróšlegar vefsķšur tengt feršinni:

Borgarvirki
: http://www.nat.is/travelguide/ahugav_st_borgarvirki.htm  og http://is.wikipedia.org/wiki/Borgarvirki
Kįntrżbęr į Skagaströnd: http://www.kantry.is og  http://skagastrond.is/kantrybaerinn.asp
Veitingastašurinn Gamli Baukur į Hśsavķk: http://www.gamlibaukur.is/islenska/forsida
Jökulsįrgljśfur: http://www.nordausturland.is/jokulsargljufur-i-vatnajokulsthjodgardi
Įsbyrgi: http://www.nordausturland.is/perlur-svaedisins/asbyrgi/
Dettifossi: http://www.nordausturland.is/perlur-svaedisins/dettifoss
Vatnajökulsžjóšgaršur: http://www.vatnajokulsthjodgardur.is
Bautinn Akureyri: http://www.bautinn.is
Lundur viš Įsbyrgi: http://www.lundurtravel.com
Lesa mį um gönguleišin į vefsķšu Vatnajökulsžjóšgaršs: http://www.vatnajokulsthjodgardur.is/thjodgardurinn/gonguleidir/jokulsargljufur/ Nįnar um hana hér: http://www.vatnajokulsthjodgardur.is/thjodgardurinn/gonguleidir/jokulsargljufur/asbyrgi---dettifoss
Upplżsingar um Jökulsįrhlaupiš žar sem hlaupiš er sömu leiš mismunandi vegalengdir: http://jokulsarhlaup.is/forsida

 

 

 

Viš erum į toppnum... hvar ert žś?
www.toppfarar.is


Toppfarar ehf - Višarrima 52 - 112 Reykjavķk - Kt: 581007-2210 - Sķmi: +354-867-4000 / -899-8185 / -588-5277 - Netfang: bara(hjį)toppfarar.is
Copyright: Höfundarréttur: Bįra Agnes Ketilsdóttir